Đoàn tụ gia đình là một con đường quan trọng giúp người nước ngoài ổn định cuộc sống lâu dài tại Đức, tuy nhiên, các loại giấy phép cư trú khác nhau đi kèm với những điều kiện pháp lý riêng biệt. Bài viết này tổng hợp những quy định quan trọng về các loại giấy phép cư trú cho phép bảo lãnh người thân, kèm theo điều kiện cụ thể và các trường hợp được miễn giảm.
Ảnh minh họa AI - © Báo điện tử TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Quy định chung về đoàn tụ gia đình theo §29 AufenthG
Đoàn tụ gia đình là một trong những con đường quan trọng giúp người nước ngoài ổn định cuộc sống lâu dài tại Đức, tạo nền tảng vững chắc cho sự hội nhập xã hội. Mục đích chính của quy định này là duy trì sự gắn kết gia đình, một giá trị cốt lõi được pháp luật Đức và quốc tế bảo vệ. Tuy nhiên, không phải mọi giấy phép cư trú đều cho phép bảo lãnh người thân. Mỗi trường hợp lại gắn với những điều kiện pháp lý rất khác nhau, đòi hỏi sự tìm hiểu kỹ lưỡng từ phía người bảo lãnh và người được bảo lãnh.
Đoàn tụ gia đình là một trong những lý do phổ biến nhất để xin cư trú tại Đức, thể hiện chính sách nhân đạo của quốc gia này. Điều này không chỉ áp dụng cho những người kết hôn với công dân Đức, mà còn cho phép người nước ngoài đang sống hợp pháp tại Đức bảo lãnh vợ/chồng và con cái của họ. Quy định này được nêu rõ tại Điều 29 của Luật Cư trú Đức (Aufenthaltsgesetz - AufenthG), tạo điều kiện cho các thành viên trong gia đình được đoàn tụ.
Tuy nhiên, điều kiện đoàn tụ sẽ phụ thuộc rất lớn vào loại giấy phép cư trú mà người bảo lãnh (tức là người đang sinh sống tại Đức) đang sở hữu. Cụ thể, loại cư trú này sẽ quyết định nhiều khía cạnh quan trọng, bao gồm:
- Điều kiện đoàn tụ cần được đáp ứng.
- Các giấy tờ cần thiết cho quá trình nộp hồ sơ.
- Yêu cầu tài chính để đảm bảo sinh kế cho người được bảo lãnh.
- Những trường hợp cụ thể được miễn chứng minh chỗ ở hoặc miễn chứng minh sinh kế.
Các loại giấy phép cư trú cho phép đoàn tụ gia đình
Theo §29 Khoản 1 AufenthG, người đang sống tại Đức phải có một trong các loại cư trú sau đây để có thể bảo lãnh vợ/chồng hoặc con cái của mình:
1. Niederlassungserlaubnis (Thẻ định cư vĩnh viễn)
Đây là loại cư trú mạnh nhất và mang lại quyền lợi gần như tương đương với công dân Đức. Người sở hữu thẻ định cư có quyền làm việc tự do, không bị giới hạn thời gian ở Đức và quan trọng nhất là có quyền bảo lãnh gia đình theo tiêu chuẩn đầy đủ. Điều kiện đoàn tụ yêu cầu người bảo lãnh phải có chỗ ở đủ diện tích và có khả năng chứng minh sinh kế đủ (không nhận trợ cấp xã hội như SGB II hoặc XII).
2. Daueraufenthalt–EU (Cư trú dài hạn EU)
Loại cư trú này tương tự như thẻ định cư vĩnh viễn của Đức, nhưng có thêm quyền di chuyển và cư trú tại các quốc gia thành viên khác trong Liên minh châu Âu. Khi thực hiện đoàn tụ gia đình, các yêu cầu cũng tương tự như đối với thẻ định cư. Quy trình này có thể được thực hiện dễ dàng hơn nếu gia đình đã từng sống chung tại một quốc gia EU khác trước khi chuyển đến Đức.
3. Aufenthaltserlaubnis (Giấy phép cư trú tạm thời)
Người bảo lãnh có giấy phép cư trú tạm thời (AE) theo các mục đích cụ thể như làm việc, học nghề, nghiên cứu, nhân đạo hoặc kinh doanh, đều có thể bảo lãnh người thân. Tuy nhiên, điều kiện bắt buộc là họ phải có chỗ ở phù hợp và chứng minh đủ thu nhập để nuôi sống gia đình. Có một số trường hợp đặc biệt được miễn các điều kiện này, sẽ được đề cập chi tiết ở phần sau của bài viết.
4. Blaue Karte EU (Thẻ Xanh EU)
Thẻ Xanh EU là một loại giấy phép cư trú đặc biệt dành cho lao động trình độ cao, nhằm thu hút các chuyên gia quốc tế đến làm việc tại Đức và các nước EU khác. Người giữ Thẻ Xanh EU nhận được nhiều ưu tiên trong quá trình đoàn tụ gia đình. Đặc biệt, nếu người giữ Thẻ Xanh EU chuyển từ một quốc gia EU khác sang Đức và quan hệ gia đình đã tồn tại ở quốc gia EU đó, họ sẽ không cần phải chứng minh chỗ ở đủ diện tích. Điều này dựa trên căn cứ theo Điều 29 Khoản 1 Câu 2 của Luật Cư trú Đức.
5. ICT Card / Mobile ICT Card
Loại thẻ này áp dụng cho những người đang được điều chuyển nội bộ trong cùng một tập đoàn quốc tế, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc luân chuyển nhân sự toàn cầu. Người sở hữu ICT Card hoặc Mobile ICT Card có thể bảo lãnh gia đình, nhưng đi kèm với các điều kiện nghiêm ngặt. Họ phải có chỗ ở phù hợp và phải chứng minh có thu nhập đủ cao để hỗ trợ các thành viên trong gia đình.
6. Aufenthalt nach §18e (chuyên gia công nghệ cao, nghiên cứu)
Đây là nhóm cư trú đặc biệt dành cho các chuyên gia công nghệ cao và những người hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và nghiên cứu. Họ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đổi mới và phát triển kinh tế của Đức. Những người này được phép bảo lãnh gia đình, nhưng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chỗ ở, thu nhập và bảo hiểm y tế toàn diện để đảm bảo cuộc sống ổn định cho người thân tại Đức.
Những trường hợp được miễn điều kiện chỗ ở và sinh kế
Theo §29 Khoản 2 và các điều khoản liên quan của Luật Cư trú Đức, một số nhóm người bảo lãnh có ưu tiên mạnh mẽ hơn, đặc biệt là những người có cư trú nhân đạo. Những trường hợp này được miễn một số điều kiện quan trọng nhằm đảm bảo quyền đoàn tụ gia đình và bảo vệ những người dễ bị tổn thương.
Cụ thể, những nhóm được miễn yêu cầu về chứng minh chỗ ở và sinh kế bao gồm:
- Người có cư trú theo §25 Khoản 1 (quyền tị nạn).
- Người có cư trú theo §25 Khoản 2 (bảo hộ phụ trợ).
- Người có định cư theo §26 Khoản 3 (sau khi được cấp tị nạn hoặc bảo hộ).
- Người có định cư theo §26 Khoản 4 (sau §25 Khoản 2 Câu 1 phương án 2).
Lý do cho việc miễn các điều kiện này là vì chính phủ Đức cam kết không chia tách gia đình của những người được bảo vệ nhân đạo. Điều này nhằm hỗ trợ họ ổn định cuộc sống và hội nhập vào xã hội Đức trong hoàn cảnh đặc biệt.
Điều kiện chung khi xin đoàn tụ gia đình
Dù thuộc diện nào, người xin đoàn tụ vẫn phải chứng minh và đáp ứng một số điều kiện chung bắt buộc theo quy định của pháp luật Đức. Những điều kiện này nhằm đảm bảo tính hợp pháp và an toàn của quá trình đoàn tụ.
Các yêu cầu chung bao gồm:
- Mối quan hệ hôn nhân phải là thật (không phải hôn nhân giả nhằm mục đích di trú).
- Người xin đoàn tụ không có hành vi đe dọa an ninh quốc gia Đức.
- Không phạm tội nghiêm trọng hoặc có tiền án tiền sự.
- Có hộ chiếu hợp lệ, còn thời hạn sử dụng.
- Có bảo hiểm y tế đầy đủ và hợp lệ tại Đức.
Riêng đối với trường hợp đoàn tụ hôn nhân, vợ/chồng từ nước ngoài thường phải chứng minh trình độ tiếng Đức tối thiểu A1. Tuy nhiên, có một số trường hợp cụ thể được miễn yêu cầu này, ví dụ như người sở hữu Thẻ Xanh EU hoặc trong những trường hợp đặc biệt khác được pháp luật quy định. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ và hiểu rõ các điều kiện sẽ giúp quá trình xin đoàn tụ gia đình diễn ra thuận lợi và thành công.
Nguyễn Thanh Bình ©Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC