Trực thăng Mi-24P Hind-F của Ukraine. Ảnh TWZ
Trong số nhiều biến thể Mi-24 được đưa vào chiến đấu, phiên bản hiếm và khác thường nhất trong biên chế Ukraine là Mi-24RKhR – biến thể được phát triển từ thời Chiến tranh Lạnh cho nhiệm vụ trinh sát hạt nhân, sinh học và hóa học (NBC). Đây cũng chính là dòng trực thăng từng được triển khai trong thảm họa hạt nhân Chernobyl năm 1986.
Một bức ảnh được ghi nhận gần đây cho thấy một trong số rất ít - có thể chỉ hai chiếc - Mi-24RKhR Hind-G1 vẫn còn hoạt động trong lực lượng Lục quân Ukraine, biến nó thành một “báu vật hiếm” giữa cuộc chiến hiện đại, theo TWZ.
Lực lượng Mi-24 của Ukraine trước và sau chiến tranh
Trước tháng 2/2022, Ukraine được ước tính có khoảng 34 chiếc Mi-24 sẵn sàng chiến đấu, trong tổng số gần 100 trực thăng, phần lớn là Mi-8 vận tải. Tuy nhiên, tổn thất nặng nề trong giai đoạn đầu chiến tranh đã khiến số lượng trực thăng cánh quạt của Ukraine giảm xuống chỉ còn khoảng 40 chiếc vào cuối năm 2022.
Đội hình Mi-24 ban đầu của Ukraine chủ yếu gồm Mi-24P trang bị pháo 30mm cố định, Mi-24V với súng máy bốn nòng 12,7mm dưới mũi, cùng một số rất ít Mi-24VP sử dụng pháo đôi 23mm linh hoạt. Kiev cũng đã nâng cấp một số Mi-24P lên chuẩn Mi-24PU1, với động cơ mạnh hơn, hệ thống tự vệ chống tên lửa tầm nhiệt, thiết bị chỉ thị mục tiêu cải tiến cho tác chiến ban đêm, GPS Garmin và mũ bay tích hợp kính nhìn đêm do Ba Lan sản xuất.
Đặc biệt nhất là Mi-24RKhR, còn gọi là Mi-24R (Razvedchik – trinh sát), NATO định danh Hind-G1. Phiên bản này bay thử lần đầu năm 1978, được thiết kế chuyên cho nhiệm vụ trinh sát NBC trong kịch bản chiến tranh hạt nhân giữa khối Warsaw và NATO.
Dấu hiệu nhận biết nổi bật nhất của Hind-G1 là cặp càng lấy mẫu dạng “bàn tay kẹp” ở đầu cánh phụ, dùng để thu thập mẫu đất phân tích phóng xạ và hóa chất. Trực thăng được trang bị khoang kín, hệ thống lọc không khí, các tấm chì chống bức xạ, cùng bình oxy, mặt nạ và đồ bảo hộ NBC cho tổ lái bốn người.
Trái với nhiều nhận định cho rằng Hind-G1 bị “phi vũ trang”, phiên bản này vẫn giữ súng máy 12,7mm bốn nòng ở mũi và có thể mang rocket không điều khiển, dù không còn khả năng sử dụng tên lửa chống tăng dẫn đường.
Từ trinh sát hạt nhân đến sát thủ chiến trường
Trong nhiệm vụ NBC, Hind-G1 sẽ hạ cánh để các càng cơ khí thu thập mẫu đất, sau đó phân tích bằng hệ thống đo bức xạ gamma, máy dò khí độc, cảm biến hóa học và các thiết bị cảnh báo tự động. Dữ liệu được xử lý, mã hóa và truyền về sở chỉ huy, đồng thời các khu vực ô nhiễm có thể được đánh dấu bằng pháo sáng màu.
Tổng cộng chỉ 152 chiếc Hind-G1 được sản xuất trong giai đoạn 1983–1989, chủ yếu biên chế tại Đông Đức thời Liên Xô. Sau khi Liên Xô tan rã, một số ít tiếp tục phục vụ tại Nga, Ukraine, Armenia và Belarus.
Ngày nay, Ukraine đã tháo bỏ hoàn toàn thiết bị lấy mẫu NBC trên Hind-G1. Tuy nhiên, trong bối cảnh Kiev hầu như không sử dụng khả năng bắn tên lửa chống tăng từ Mi-24, phiên bản này về năng lực chiến đấu không thua kém đáng kể so với Mi-24V tiêu chuẩn.
Kể từ năm 2022, ít nhất hai chiếc Hind-G1 được xác nhận vẫn hoạt động trong biên chế Ukraine – một con số đáng chú ý nếu xét rằng Kiev từng chỉ sở hữu khoảng ba chiếc. Dù đã mất đi “những móng vuốt” đặc trưng của thời Chiến tranh Lạnh, Mi-24RKhR ngày nay vẫn được Ukraine biến thành một “cỗ pháo binh trên không” thực thụ – một sát thủ chiến trường tiếp tục gieo sức ép từ trên không đối với lực lượng Nga.
Sau khi tháo bỏ hoàn toàn bộ càng lấy mẫu NBC, Hind-G1 được sử dụng gần giống các biến thể Mi-24V, đảm nhiệm các nhiệm vụ trên chiến trường như mang rocket không điều khiển để tập kích chiến hào, bãi tập kết bộ binh Nga; Dùng súng máy 12,7mm bốn nòng ở mũi bắn quét mục tiêu mềm, xe không bọc giáp; Bay thấp, bắn nhanh rồi rút nhằm giảm nguy cơ bị phòng không Nga bắn hạ.
Trong bối cảnh Ukraine thiếu máy bay cường kích chuyên dụng, Hind-G1 trở thành pháo hạm bay lấp chỗ trống cho không quân tiền tuyến và đã được ghi nhận hoạt động tại các khu vực giao tranh ác liệt ở Donbass và cả Zaporizhzhia. Theo đó, trực thăng này được sử dụng để hỗ trợ bộ binh Ukraine tại Donetsk, Zaporizhzhia và đánh vào tuyến tiếp tế, khu vực tập trung quân Nga ở phía sau tiền tuyến.
Theo TWZ