Luật quốc tịch Đức mới: Điều kiện, quy trình và những lưu ý quan trọng

Luật quốc tịch Đức mới có hiệu lực từ giữa năm 2024, rút ngắn thời gian cư trú cần thiết để nộp đơn xuống còn 5 năm và cho phép song tịch rộng rãi hơn. Tuy nhiên, việc nhập tịch vẫn đòi hỏi các điều kiện chặt chẽ về tài chính, ngôn ngữ và hội nhập xã hội.

Thời gian cư trú và thay đổi luật mới

Từ giữa năm 2024, luật quốc tịch Đức mới đã có hiệu lực, cho phép nhiều người nộp đơn xin quốc tịch sau 5 năm cư trú tại Đức. Trước đây, thời gian này là 8 năm, nên đây là một thay đổi tích cực đáng kể dành cho những người nhập cư.

Trước đó, đã có kế hoạch rút ngắn thời gian nhập tịch xuống còn 3 năm đối với những người được đánh giá là đã hòa nhập rất tốt vào xã hội, ví dụ như có chứng chỉ tiếng Đức C1 và những đóng góp xã hội mạnh mẽ. Tuy nhiên, trong bối cảnh chính trị hiện nay, Quốc hội Đức đã quyết định loại bỏ hoàn toàn lộ trình 3 năm này. Mục tiêu là duy trì mốc 5 năm chung cho tất cả các trường hợp, không tạo ra những "đường tắt" riêng biệt.

Chính sách song tịch: Giữ quốc tịch gốc

Một điểm mới quan trọng khác của luật là chính sách cho phép song tịch rộng rãi hơn. Theo quy định mới, nếu luật pháp của nước gốc cũng cho phép, người nhập cư có thể giữ cả quốc tịch Việt Nam và quốc tịch Đức. Đây là một sự thay đổi lớn bởi vì trước đây, nhiều người thường buộc phải từ bỏ quốc tịch gốc của mình khi nhập tịch Đức.

Yếu tố tài chính: Tự chủ là ưu tiên

Khi xét duyệt hồ sơ xin quốc tịch, các cơ quan chức năng sẽ đặc biệt chú trọng vào khả năng tự nuôi sống bản thân và gia đình của người nộp đơn. Câu hỏi trọng tâm là liệu bạn có đang phụ thuộc vào các khoản trợ cấp xã hội như Bürgergeld hay Sozialhilfe hay không.

Nếu bạn chỉ nhận trợ cấp trong một giai đoạn ngắn, ví dụ vài tháng do mất việc làm hoặc đang trong quá trình học lại nghề, và sau đó quay trở lại làm việc bình thường, thì đây thường không phải là một vấn đề lớn. Luật vẫn cho phép sự linh hoạt nhất định trong các trường hợp đặc biệt như bệnh nặng, việc nuôi con nhỏ hoặc đang theo học một khóa học nghề nghiêm túc.

Ngược lại, nếu một người sống lâu năm chủ yếu dựa vào Bürgergeld mà không thể chứng minh được những nỗ lực đáng kể trong việc tìm kiếm việc làm hoặc theo học nghề, thì hồ sơ của họ sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Nhiều bang ở Đức đã đưa ra hướng dẫn thực tiễn, theo đó việc nhận Bürgergeld liên tục trong thời gian gần trước khi nộp đơn, ví dụ hơn 6 tháng mà không có lý do chính đáng, có thể dẫn đến việc bị trừ điểm hoặc thậm chí bị từ chối hồ sơ.

• Ví dụ về trường hợp thuận lợi: Một người đã ở Đức 6 năm, trong đó có 4 năm làm việc toàn thời gian, 1 năm thất nghiệp và nhận ALG I, sau đó nhận Bürgergeld trong 1 năm rồi lại tìm được việc. Hồ sơ tài chính của người này thường được xem là tương đối ổn định.
• Ví dụ về trường hợp khó khăn: Một người đã ở Đức 6 năm nhưng phần lớn thời gian sống bằng Bürgergeld, có việc làm bấp bênh và không ổn định. Trường hợp này có nguy cơ cao bị từ chối đơn xin quốc tịch.

Ngôn ngữ và hiểu biết xã hội

Luật pháp hiện hành yêu cầu người xin quốc tịch phải có trình độ tiếng Đức tối thiểu B1 và phải vượt qua bài kiểm tra Einbürgerungstest. Bài kiểm tra này bao gồm 33 câu hỏi và yêu cầu trả lời đúng ít nhất 17 câu.

Tuy nhiên, các dự thảo và hướng dẫn mới đây còn nhấn mạnh tầm quan trọng của sự hội nhập thực tế. Điều này không chỉ dừng lại ở việc có một chứng chỉ B1 trên giấy tờ, mà còn bao gồm khả năng làm việc, tham gia vào đời sống xã hội, tôn trọng luật pháp và đặc biệt là không có bất kỳ hành vi cực đoan, kích động thù hằn nào. Các hành vi chống Do Thái, phân biệt chủng tộc hay kích động bạo lực sẽ bị xem xét rất nghiêm ngặt.

Các trường hợp bị từ chối hoặc tước quốc tịch

Có nhiều trường hợp đã bị từ chối đơn xin quốc tịch vì phụ thuộc vào trợ cấp xã hội. Các văn phòng luật sư và cơ quan địa phương đã ghi nhận nhiều hồ sơ của những người đã ở Đức trên 5 năm nhưng phần lớn thời gian sống bằng Bürgergeld, không có việc làm ổn định và cũng không tích cực học nghề hay cải thiện tình hình bản thân. Những trường hợp này thường bị từ chối vì không thể tự đảm bảo chi phí sinh hoạt.

Người có án hình sự nghiêm trọng cũng sẽ không được nhập tịch. Các án liên quan đến bạo lực, ma túy, tội chống trật tự dân chủ, các hành vi cực đoan hay kỳ thị thường dẫn đến việc bị từ chối. Ví dụ, một án phạt tiền trên 90 Tagessätze hoặc một án tù (kể cả án treo) do bạo lực thường được coi là không đáp ứng đủ tiêu chuẩn về "hạnh kiểm tốt" để nhập tịch.

Đối với những người có hai quốc tịch, luật pháp Đức cũng cho phép tước quốc tịch Đức trong một số trường hợp nhất định. Điều này có thể xảy ra nếu người đó tham gia các tổ chức khủng bố, chiến đấu cho các nhóm cực đoan hoặc có những hành vi chống lại trật tự dân chủ tự do. Đã có những trường hợp bị tước quốc tịch sau khi tham gia các nhóm chiến binh ở Syria hoặc bị kết án vì tội khủng bố nghiêm trọng.

Tóm lược các yếu tố then chốt

Để có thể nhập tịch Đức thành công, ngoài yếu tố thời gian cư trú, ba yếu tố then chốt khác cần được đặc biệt lưu ý. Đó là khả năng tự chủ về tài chính, việc tôn trọng pháp luật và không có án hình sự nghiêm trọng, cùng với sự hội nhập thực sự vào xã hội Đức thông qua ngôn ngữ, công việc và sự tham gia cộng đồng.

Vũ Bình Minh ©Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC

 

 

---