Từng chiếm khoảng 5% thị phần bay tại Mỹ, Spirit Airlines là cái tên đầu tiên gục ngã dưới sức ép của giá nhiên liệu. Cuộc chiến sự tại Iran đã tạo ra một cú sốc lớn, làm đảo lộn mọi tính toán kinh doanh của hãng. Đây được xem là một dấu mốc buồn cho ngành hàng không giá rẻ trong năm 2026.
Dàn máy bay của hãng Spirit Airlines nằm im lìm trên đường băng sau quyết định ngừng hoạt động vì chi phí nhiên liệu quá cao.
Càng bay càng lỗ và áp lực từ eo biển Hormuz
Theo báo cáo từ Reuters, kế hoạch phục hồi của Spirit Airlines vốn dựa trên giả định giá nhiên liệu ở mức 2,24 USD mỗi gallon. Tuy nhiên, thực tế phũ phàng khi con số này đã vọt lên mức 4,51 USD vào cuối tháng 4. Sự chênh lệch quá lớn này đã khiến mọi nỗ lực cân đối tài chính của hãng trở nên vô vọng.
Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là việc phong tỏa eo biển Hormuz, một cửa ngõ giao thương huyết mạch. Công ty phân tích Kpler cho biết sự gián đoạn tại đây đã ảnh hưởng đến 21% nguồn cung nhiên liệu bay toàn cầu. Khi nguồn cung bị thắt chặt, giá dầu trên tất cả các thị trường lớn đều đồng loạt tăng phi mã.
Tại khu vực châu Âu, giá nhiên liệu bay truyền thống đã tăng từ 800 USD lên hơn 1.500 USD mỗi tấn. Tình hình tại Trung Quốc cũng không mấy khả quan khi mức giá trung bình tại các sân bay nước ngoài vượt ngưỡng 11.000 nhân dân tệ. Thậm chí, một số điểm tiếp nhận nhiên liệu còn ghi nhận mức giá kỷ lục trên 30.000 nhân dân tệ.
Thông thường, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30% đến 40% tổng chi phí hoạt động của một hãng bay. Đối với các hãng hàng không giá rẻ, tỷ lệ này còn cao hơn rất nhiều do mô hình tối ưu hóa chi phí khác. Khi giá dầu tăng gấp đôi, việc duy trì các tuyến bay hiện có trở thành gánh nặng tài chính khủng khiếp.
Hệ lụy lan rộng từ Mỹ đến châu Á
Trước tình hình nguy cấp, nhiều hãng bay Mỹ như Frontier và Avelo đã phải gửi đơn cầu cứu lên chính quyền của Tổng thống Donald Trump. Họ hy vọng nhận được gói hỗ trợ tài chính trị giá 2,5 tỷ USD để duy trì hoạt động. Các hãng này cảnh báo rằng nếu giá dầu vẫn giữ mức trên 4 USD mỗi gallon, làn sóng phá sản sẽ còn tiếp diễn.
Khu vực châu Á - Thái Bình Dương cũng đang hứng chịu những tác động nặng nề không kém. Các quốc gia như Ấn Độ, Hàn Quốc và Nhật Bản phụ thuộc rất lớn vào nguồn nhiên liệu đi qua eo biển Hormuz. Do không có nguồn dự phòng dồi dào như châu Âu, các hãng bay tại đây phản ứng rất nhanh bằng cách cắt giảm chuyến.
Hãng hàng không AirAsia đã phải tạm dừng nhiều tuyến bay quan trọng từ Bangkok đến Thượng Hải và Riyadh. Tần suất các chuyến bay đến Tokyo, Osaka hay Delhi cũng bị cắt giảm đáng kể để bảo toàn vốn. Động thái này cho thấy sự thận trọng của các doanh nghiệp trước những biến động khó lường của thị trường năng lượng.
Thai AirAsia cũng không ngoại lệ khi cắt giảm đến 30% công suất trong hai tháng cao điểm là tháng 5 và tháng 6. Hàng loạt tuyến bay nội địa tại Thái Lan và quốc tế đi Singapore, Indonesia hay Nepal đã bị tạm dừng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến việc đi lại mà còn tác động tiêu cực đến ngành du lịch khu vực.
Chiến lược thích nghi trong kỷ nguyên giá dầu cao
Tại Đức, Thủ tướng Friedrich Merz đang theo dõi sát sao tình hình để có những điều chỉnh chính sách phù hợp. Ông Carsten Spohr, CEO của Lufthansa, nhận định rằng nhiên liệu sẽ còn khan hiếm và đắt đỏ trong suốt năm 2026. Ông cũng đưa ra các kịch bản đáng lo ngại về việc đứt gãy chuỗi cung ứng tại các trung tâm hàng không lớn.
Để ứng phó, ngành hàng không toàn cầu đang bước vào một giai đoạn sàng lọc khắc nghiệt:
- Cắt giảm triệt để các tuyến bay có hiệu quả khai thác thấp để dồn lực cho các trục chính.
- Đẩy nhanh việc cho các dòng máy bay cũ, tiêu tốn nhiều nhiên liệu được nghỉ hưu sớm.
- Tăng cường đầu tư vào các loại máy bay thế hệ mới có khả năng tiết kiệm năng lượng vượt trội.
- Đa dạng hóa nguồn cung cấp nhiên liệu để tránh phụ thuộc vào một khu vực địa chính trị duy nhất.
Biểu đồ cho thấy sự sụt giảm mạnh về công suất bay toàn cầu do ảnh hưởng của giá dầu tăng cao.
Nhiên liệu bền vững trở thành phao cứu sinh
Trong bối cảnh khó khăn, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) đang nhận được sự quan tâm đặc biệt. SAF được sản xuất từ các nguồn tái tạo như dầu ăn đã qua sử dụng và rác thải đô thị. Trước đây, loại nhiên liệu này thường bị ngó lơ vì mức giá cao gấp ba lần so với dầu mỏ truyền thống.
Tuy nhiên, khi giá dầu truyền thống tại châu Âu vượt ngưỡng 1.500 USD mỗi tấn, khoảng cách với SAF đã thu hẹp đáng kể. Việc sử dụng SAF không chỉ giúp giảm rủi ro về nguồn cung mà còn hỗ trợ các mục tiêu về môi trường. Nhiều chuyên gia tin rằng đây sẽ là chìa khóa để ngành hàng không tồn tại trong dài hạn.
Dù vậy, quá trình chuyển đổi sang SAF vẫn cần thời gian và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ phía chính phủ các nước. Trong ngắn hạn, hành khách có lẽ phải làm quen với việc giá vé máy bay tăng cao và lịch trình bay ít linh hoạt hơn. Cuộc khủng hoảng hiện tại chính là bài kiểm tra thực sự cho bản lĩnh của các hãng hàng không trên toàn thế giới.
Nguyễn Cẩm Chi - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
