Eo biển Hormuz đóng vai trò huyết mạch khi là nơi vận chuyển của khoảng một phần năm lượng dầu mỏ trên toàn thế giới. Việc tuyến đường này bị tắc nghẽn đã gây ra những lo ngại sâu sắc về an ninh năng lượng toàn cầu.
Tuy nhiên, đề nghị hỗ trợ quân sự từ phía Mỹ trước đó đã bị nhiều thủ đô tại châu Âu khước từ với lý do họ không muốn sa lầy vào một cuộc chiến mới.
Sức ép từ Nhà Trắng và phản ứng của NATO
Ba quan chức am hiểu vấn đề cho biết ông Trump đã phản ứng gay gắt bằng cách dọa cắt nguồn tài trợ cho Purl. Đây là sáng kiến mua sắm vũ khí quan trọng của NATO dành cho Ukraine do các quốc gia châu Âu đóng góp tài chính. Áp lực này đã buộc Tổng thư ký NATO Mark Rutte phải vào cuộc để thuyết phục các thành viên liên minh thay đổi thái độ.
Dưới sự thúc giục của ông Rutte, một nhóm các quốc gia chủ chốt bao gồm Pháp, Đức và Anh đã vội vàng đưa ra tuyên bố chung vào ngày 19 tháng 3. Nội dung văn bản này khẳng định các bên sẵn sàng đóng góp nỗ lực để đảm bảo an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz. Một quan chức tiết lộ rằng chính ông Rutte đã kiên quyết yêu cầu có tuyên bố này để ngăn chặn kịch bản ông Trump rút quân hoàn toàn khỏi các cam kết với Ukraine.
Tổng thống Donald Trump bày tỏ sự không hài lòng về mức độ đóng góp của các đồng minh NATO trong các nỗ lực an ninh chung
Trong các cuộc điện đàm với lãnh đạo Pháp, Đức và Anh, ông Rutte mô tả Tổng thống Trump đang ở trạng thái khá kích động.
Nhà lãnh đạo Mỹ được cho là không thể chấp nhận việc châu Âu từ chối giúp bảo vệ eo biển Hormuz trong khi Mỹ vẫn đang bảo vệ họ trước Nga. Phó thư ký báo chí Nhà Trắng Anna Kelly xác nhận Tổng thống đã bày tỏ sự thất vọng và nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ sẽ ghi nhớ hành động của các đồng minh.
Sự rạn nứt trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương
Tổng thống Trump đã nhiều lần chỉ trích các nước châu Âu vì không hỗ trợ Mỹ trong cuộc đối đầu với Iran. Ông coi cuộc xung đột tại Ukraine là vấn đề riêng của châu Âu và cho rằng Mỹ đang phải gánh vác quá nhiều trách nhiệm không công bằng. Trong một cuộc họp nội các, ông thẳng thắn tuyên bố việc Mỹ bảo vệ NATO mà không nhận lại được sự hỗ trợ tương xứng là điều nực cười.
Thậm chí, ông Trump còn tiết lộ với hãng tin Reuters về ý định xem xét việc rút khỏi NATO trong một bài phát biểu sắp tới trước công chúng.
Mặc dù liên minh này từ chối bình luận về các cuộc điện đàm riêng tư, nhưng những động thái công khai cho thấy sự căng thẳng đang leo thang. Hiện tại, danh sách các nước cam kết tham gia liên minh tại eo biển Hormuz đang tiếp tục kéo dài với những điểm chính sau:
- Thủ tướng Anh Keir Starmer sẽ chủ trì các cuộc đàm phán với 35 quốc gia thành viên trong tuần này.
- Các bên đang thảo luận về việc thiết lập một lực lượng đặc nhiệm để mở lại eo biển ngay sau khi giao tranh kết thúc.
- Đức, dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Friedrich Merz, cũng đang cân nhắc các phương án đóng góp quân sự cụ thể.
- Trọng tâm của liên minh là đảm bảo tự do hàng hải và ổn định giá năng lượng toàn cầu.
Nguy cơ đối với hệ thống phòng thủ của Ukraine
Việc Mỹ và Israel mở chiến dịch chống lại Iran đã dẫn đến tình trạng khan hiếm tên lửa đánh chặn Pac-3 thuộc hệ thống Patriot. Đây là loại vũ khí mà cả các quốc gia vùng Vịnh và Ukraine đều đang khao khát để đánh chặn tên lửa đối phương. Sự cạnh tranh nguồn cung vũ khí này đang đặt Kiev vào tình thế báo động khi kho dự trữ ngày càng cạn kiệt.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết hiện tại các nguồn cung quân sự cho Ukraine thông qua cơ chế Purl vẫn chưa bị gián đoạn. Tuy nhiên, ông cũng không loại trừ khả năng Mỹ sẽ phải ưu tiên bổ sung kho vũ khí của chính mình trong tương lai. Ông khẳng định nguyên tắc ưu tiên hàng đầu của Washington là giữ lại các trang thiết bị quân sự quan trọng để bảo vệ lợi ích trực tiếp của nước Mỹ.
Tình hình tại eo biển Hormuz và chiến trường Ukraine hiện đang trở thành hai mặt của một bài toán địa chính trị phức tạp. Nếu các nước châu Âu không sớm đạt được thỏa thuận với Tổng thống Trump về vấn đề Iran, tương lai của các gói viện trợ vũ khí cho Kiev có thể sẽ trở nên bất định hơn bao giờ hết.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo Financial Times
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
