Dạy trẻ dùng mạng xã hội là cần thiết nhưng chưa đủ. Môi trường số được thiết kế giữ chân người dùng, việc bảo vệ trẻ đòi hỏi nhiều hơn thế.
Trang bị kỹ năng chứ thật khó đòi hỏi ý chí tự làm chủ của trẻ trước mạng xã hội - Ảnh: D.PHAN
Có nên cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội đang tạo tranh luận. Có quan điểm rằng thay vì dựng hàng rào ngăn cấm, giải pháp được đề xuất là xây dựng "ba lớp bảo vệ" gồm gia đình, nhà trường và trang bị kỹ năng cho trẻ lên mạng một cách an toàn.
Đừng đòi hỏi ý chí ở trẻ
Mạng xã hội giống như "người bán hàng siêu hạng" ẩn mình sau màn hình, biết quan sát con bạn thích gì, dừng lại ở đâu rồi liên tục đưa ra những nội dung tương tự để giữ chúng ở lại lâu nhất. Nó như một túi snack không bao giờ hết vì vừa "ăn" xong một nội dung, nội dung khác lại xuất hiện, không có điểm dừng tự nhiên nên càng khó dứt ra.
Nhiều phụ huynh cho biết con chỉ định xem 5 phút nhưng khi nhìn lại đã trôi qua 1-2 tiếng mà không nhận ra. Quả thật việc yêu cầu một đứa trẻ tự dừng lại bằng ý chí đơn thuần là rất khó ở môi trường vốn tìm mọi cách giữ chân.
Trẻ cần học cách chọn lọc thông tin, kiểm soát thời gian và tự bảo vệ mình. Nhưng nếu dừng ở kỹ năng e chưa đủ bởi chỉ dựa trên ý thức tự kiểm soát của trẻ, trong khi môi trường mạng lại được thiết kế để liên tục thu hút và kéo dài sự chú ý.
Đáng lo ngại hơn khi sự lôi kéo này ảnh hưởng đến cách trẻ phát triển. Bộ não của trẻ giống như đất sét mềm, đang hình thành thói quen suy nghĩ và cảm xúc. Khi quen với những kích thích nhanh, trẻ dễ mất kiên nhẫn với việc đọc sách, ngại suy nghĩ sâu và dễ cáu gắt khi không có điện thoại.
Khó tập trung quá 10-15 phút, dễ bực bội khi bị nhắc nhở, chỉ chịu ăn khi được xem điện thoại... là dấu hiệu không xa lạ song khi lặp lại thường xuyên đã không còn là vấn đề ý thức mà là dấu hiệu thói quen đã ảnh hưởng đến cách não bộ hoạt động.
Khi một đứa trẻ dành hàng nghìn giờ mỗi năm cho những nội dung ngắn và kích thích nhanh, điều mất đi không chỉ là thời gian mà còn là khả năng tập trung, suy nghĩ sâu và làm chủ chính mình, những nền tảng quan trọng cho tương lai.
Không chỉ có trách nhiệm gia đình
Trong khi phụ huynh tìm cách kiểm soát như giới hạn thời gian, lọc nội dung, theo dõi ứng dụng... thì các nền tảng công nghệ cũng vận hành để quan sát hành vi người dùng, liên tục đưa ra nội dung hấp dẫn hơn. Nếu chỉ trông chờ công cụ giám sát thật khó bảo vệ trẻ và đâu phải gia đình nào cũng có thể theo sát con.
Bảo vệ trẻ em không chỉ có trách nhiệm của từng gia đình mà cần sự chung sức của xã hội. Thế nên cần có định hướng và quy định phù hợp can thiệp vào cách các ứng dụng được thiết kế theo hướng an toàn ngay từ đầu như tạo ra điểm dừng rõ ràng thay vì để nội dung kéo dài không hồi kết.
Hạn chế điện thoại ở trường cần xem là biện pháp bảo vệ sức khỏe như cách xã hội bảo vệ trẻ trước khói thuốc hay đồ uống có cồn. Tất nhiên quản lý các nền tảng xuyên quốc gia là không dễ nhưng không thể để trẻ tự bơi trong môi trường quá nhiều tác động. Đây không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn là cách thế hệ tương lai hình thành thói quen và khả năng làm chủ bản thân.
Việc tạo ra những vùng thông tin an toàn cho trẻ dù bằng quy định của cơ quan quản lý, môi trường học đường hay cách quản lý trong gia đình là cần thiết để trẻ có thời gian phát triển nền tảng trước khi tiếp xúc đầy đủ với môi trường số. Sự im lặng của người lớn trước những thay đổi đó mới chính là điều đáng lo ngại nhất.
Nguồn: Báo Tuổi trẻ Online
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
Ý kiến bạn đọc