Theo kế hoạch, các quốc gia thành viên có thời hạn chuẩn bị và phải triển khai đồng bộ các quy định mới trước ngày 12/06/2026. Việc cải cách này không chỉ là thay đổi về luật pháp mà còn là sự tái cấu trúc toàn diện cách thức vận hành tại các biên giới ngoài của EU.
Hệ thống Tị nạn châu Âu chung và mục tiêu cốt lõi
Hệ thống GEAS mới được thiết kế nhằm xây dựng một quy trình tị nạn thống nhất, giúp người xin tị nạn được đối xử công bằng hơn. Dù nộp đơn ở bất kỳ quốc gia nào trong khối, hồ sơ của họ cũng sẽ được xét duyệt dựa trên những tiêu chuẩn chung nghiêm ngặt.
Mục tiêu lớn nhất mà EU hướng tới bao gồm:
- Quản lý hiệu quả và điều phối nhịp nhàng dòng người di cư đổ vào châu Âu.
- Đảm bảo các tiêu chuẩn nhân đạo tối thiểu cho những người thực sự cần được bảo vệ.
- Ngăn chặn triệt để tình trạng nhập cư bất hợp pháp đang diễn biến phức tạp.
- Duy trì quyền tự do đi lại trong khu vực Schengen bằng cách thắt chặt an ninh biên giới ngoài.
- Giảm thiểu tình trạng di cư thứ cấp, khi người tị nạn tự ý di chuyển từ quốc gia này sang quốc gia khác trong khối.
Sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ tạo ra một sự cân bằng mới giữa trách nhiệm của các quốc gia cửa ngõ và tinh thần đoàn kết của toàn bộ các nước thành viên Liên minh châu Âu.
Lý do khiến Liên minh châu Âu phải hành động
Làn sóng di cư ồ ạt trong giai đoạn 2015-2016 đã phơi bày hàng loạt kẽ hở nghiêm trọng của hệ thống cũ. Khi đó, các quốc gia cửa ngõ như Hy Lạp hay Ý phải chịu áp lực quá lớn, trong khi sự hỗ trợ từ các thành viên khác lại không tương xứng.
Chính vì vậy, EU đã đưa ra Hiệp ước Tị nạn và Di cư như một giải pháp cứu cánh để giải quyết bài toán phân chia gánh nặng. Cuộc cải tổ toàn diện này đảm bảo không một quốc gia nào phải đơn độc đối mặt với các cuộc khủng hoảng di cư trong tương lai.
Quy trình kiểm tra nghiêm ngặt ngay tại cửa ngõ
Điểm mới đáng chú ý nhất chính là quy trình kiểm tra bắt buộc (Screening) đối với tất cả những người nhập cảnh trái phép. Việc kiểm tra này sẽ được thực hiện nhanh chóng trong vòng vài ngày ngay tại khu vực biên giới.
Các nội dung kiểm tra bao gồm:
- Xác minh danh tính chính xác và kiểm tra lý lịch tư pháp của người nhập cảnh.
- Kiểm tra tình trạng sức khỏe tổng quát và các yếu tố rủi ro gây mất an ninh.
- Thu thập dữ liệu sinh trắc học bắt buộc như dấu vân tay và ảnh khuôn mặt.
- Lưu trữ toàn bộ thông tin chi tiết vào hệ thống dữ liệu chung EURODAC của toàn khối.
Cần lưu ý rằng bước kiểm tra này chỉ là khâu sàng lọc ban đầu nhằm phân loại đối tượng. Đây chưa phải là thủ tục nộp đơn xin tị nạn chính thức theo quy định hiện hành.
Thay đổi quy định về quốc gia chịu trách nhiệm
Quy tắc Dublin vốn gây nhiều tranh cãi nay đã được cải tổ thành Thủ tục xác định trách nhiệm mới. Tuy nhiên, nguyên tắc cốt lõi vẫn được giữ vững: quốc gia đầu tiên mà người di cư đặt chân tới EU sẽ có trách nhiệm xử lý hồ sơ chính.
Sự thay đổi này tập trung vào việc tăng tốc độ xử lý các đơn thư vốn trước đây thường kéo dài nhiều năm. Đồng thời, nó cũng tạo ra rào cản pháp lý để hạn chế việc người tị nạn tự ý di chuyển sang các nước khác sau khi đã vào EU.
Các hình thức xử lý hồ sơ và quyền lợi mới
Hệ thống mới sẽ phân loại hồ sơ thành thủ tục thông thường và thủ tục đặc biệt tùy theo từng trường hợp cụ thể. Các hồ sơ có khả năng bị bác bỏ cao sẽ phải trải qua quy trình xét duyệt nhanh ngay tại khu vực biên giới.
Một số cải tiến quan trọng về mặt kỹ thuật và quyền lợi bao gồm:
- Tất cả các buổi phỏng vấn tị nạn đều phải được ghi âm để đảm bảo tính minh bạch và làm bằng chứng pháp lý.
- Người xin tị nạn có quyền được nhận tư vấn pháp lý hoàn toàn miễn phí trong suốt quá trình làm thủ tục.
- Cơ quan chức năng có thẩm quyền xác định lại độ tuổi chính xác nếu có nghi ngờ về khai báo của người nhập cảnh.
- Thủ tục tại sân bay cũ sẽ được thay thế hoàn toàn bằng quy trình biên giới mới đồng bộ và chặt chẽ hơn.
Toàn bộ nỗ lực cải cách này hướng tới một tương lai mà quy trình tị nạn diễn ra nhanh chóng và công bằng hơn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn người di cư vẫn mong muốn tìm đường đến Đức vì hệ thống an sinh xã hội tại đây rất hấp dẫn.
Hiện nay, dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Friedrich Merz, Đức đang cùng các đối tác EU nỗ lực thực hiện cuộc cải tổ này. Mục tiêu cuối cùng là giảm bớt áp lực kinh tế và xã hội cho các quốc gia tiếp nhận, đồng thời giữ vững các giá trị nhân đạo của châu Âu.
Thu Phương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo ARD
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
