Nhìn lại lịch sử can thiệp quân sự của Mỹ từ năm 1980 và câu hỏi về hòa bình thế giới

OV-2026 |

Điểm tin thế giới 01 Tháng ba 2026

Kể từ năm 1980, Mỹ đã thực hiện hàng loạt cuộc can thiệp quân sự trải dài từ Mỹ Latinh, Trung Đông đến tận Đông Nam Á. Danh sách các quốc gia có dấu chân quân sự của Washington bao gồm El Salvador, Libya, Lebanon cho đến Iraq, Afghanistan và gần đây nhất là Iran.

Những hoạt động này không chỉ giới hạn ở các cuộc chiến tổng lực mà còn bao gồm các chiến dịch không kích, hỗ trợ cố vấn hoặc can thiệp chính trị.

Câu hỏi đặt ra là trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, thực thể nào mới là mối nguy thực sự cho hòa bình thế giới?

Để có cái nhìn khách quan, chúng ta cần phân tích các mức độ can thiệp khác nhau của Mỹ trong suốt lịch sử hiện đại. Điều này giúp hiểu rõ hơn về chiến lược mà siêu cường này đã áp dụng qua nhiều nhiệm kỳ tổng thống.

1 Nhin Lai Lich Su Can Thiep Quan Su Cua My Tu Nam 1980 Va Cau Hoi Ve Hoa Binh The Gioi

Mỹ đã can thiệp vào Trung Đông trong thời gian dài. (Ảnh: Getty)

Các cuộc chiến tranh và chiến dịch can thiệp quy mô lớn

Đây là những chiến dịch quân sự có sự tham gia của quân đội chính quy với hỏa lực mạnh mẽ. Mục tiêu của các cuộc can thiệp này thường là thay đổi chính quyền hoặc xoay chuyển hoàn toàn cục diện chính trị tại quốc gia mục tiêu.

Grenada (1983): Chiến dịch mang tên Urgent Fury được triển khai nhằm lật đổ chính quyền quân sự thân Liên Xô và Cuba.
Panama (1989): Mỹ thực hiện chiến dịch Just Cause để bắt giữ và lật đổ nhà lãnh đạo Manuel Noriega.
Iraq (1991, 2003–2011): Bắt đầu từ chiến dịch Bão táp sa mạc để giải phóng Kuwait, sau đó là cuộc xâm lược lật đổ Saddam Hussein vào năm 2003.
Afghanistan (2001–2021): Đây là cuộc chiến dài nhất lịch sử Mỹ, nổ ra sau sự kiện 11/9 nhằm tiêu diệt tổ chức Al-Qaeda và Taliban.
Nam Tư và Serbia (1999): NATO dưới sự dẫn dắt của Mỹ đã thực hiện các đợt không kích dữ dội để can thiệp vào cuộc chiến Kosovo.
Libya (2011): Mỹ cùng các đồng minh thiết lập vùng cấm bay và không kích hỗ trợ lực lượng nổi dậy lật đổ nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi.

Chiến thuật không kích và can thiệp quân sự hạn chế

Thay vì đưa quân bộ chiến đấu trực tiếp, Mỹ thường sử dụng ưu thế về công nghệ để thực hiện các cuộc tấn công chính xác. Các đợt tấn công bằng tên lửa, máy bay không người lái hoặc lực lượng đặc nhiệm thường nhắm vào các mục tiêu mang tính chiến lược.

Iran (1980, 1987–1988): Bao gồm chiến dịch giải cứu con tin Eagle Claw thất bại và các cuộc đụng độ hải quân trong chiến tranh Iran-Iraq.
Somalia (1992–1995, 2007–nay): Ban đầu là can thiệp nhân đạo, sau đó chuyển sang chống lại các nhóm phiến quân Hồi giáo như Al-Shabaab.
Syria (2014–nay): Mỹ dẫn đầu liên quân thực hiện các chiến dịch không kích và hỗ trợ mặt đất nhằm tiêu diệt tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.
Yemen và Pakistan (2002–nay): Sử dụng máy bay không người lái (drone) để tiêu diệt các thành phần lãnh đạo của Al-Qaeda tại vùng bán đảo Ả Rập.

Can thiệp hỗ trợ chính phủ và giữ hòa bình

Nhiều hoạt động quân sự của Mỹ được thực hiện dưới danh nghĩa bảo vệ dân chủ hoặc ngăn chặn các cuộc đảo chính. Washington thường cung cấp cố vấn, hỗ trợ hậu cần hoặc trực tiếp đưa quân để ổn định tình hình tại các quốc gia đồng minh.

El Salvador (1980–1992): Mỹ cung cấp hỗ trợ quân sự và đào tạo cố vấn trong suốt cuộc nội chiến đẫm máu.
Haiti (1994, 2004): Các đợt can thiệp nhằm khôi phục trật tự và lật đổ chính quyền quân sự sau các cuộc biến loạn.
Philippines (1989): Không quân Mỹ đã xuất kích để bảo vệ chính phủ của bà Cory Aquino trước một nỗ lực đảo chính quân sự.
Bosnia (1993–1995): Mỹ đóng vai trò then chốt trong việc can thiệp quân sự để ngăn chặn nạn thanh trừng sắc tộc tại đây.

Thực trạng và các điểm nóng hiện nay

Trong giai đoạn 2024-2025, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Donald Trump, cách tiếp cận của Mỹ đối với các quốc gia như Venezuela và Iran đã có sự thay đổi rõ rệt.

Thay vì các cuộc chiến tốn kém, Washington ưu tiên sử dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế khốc liệt và tấn công mạng.

Những chiến dịch không kích hạn chế vẫn được duy trì để răn đe các đối thủ tại khu vực Trung Đông.

Một số liệu đáng chú ý từ dự án Military Intervention Project tại Đại học Tufts chỉ ra rằng tần suất can thiệp quân sự của Mỹ đã tăng lên đáng kể sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc.

Dù không còn đối trọng trực tiếp là Liên Xô, Washington vẫn duy trì một chương trình can thiệp dày đặc trên toàn cầu. Điều này phản ánh chiến lược duy trì tầm ảnh hưởng của siêu cường này trong một thế giới đa cực đầy biến động.

Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC