Từ biểu tượng sức mạnh công nghiệp của châu Âu, ngành ô tô Đức đang phải đối diện với một câu hỏi lớn: làm thế nào để vừa điện hóa sản xuất, vừa giữ được việc làm và năng lực cạnh tranh. Những con số mới nhất cho thấy quá trình chuyển đổi này không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn là phép thử đối với toàn bộ mô hình công nghiệp Đức.

Ngành ô tô Đức đang bước vào giai đoạn khó khăn nhất trong nhiều năm trở lại đây, khi quá trình chuyển đổi sang xe điện diễn ra cùng lúc với sức ép chi phí, cạnh tranh toàn cầu và thay đổi trong cấu trúc việc làm.
Theo Hiệp hội Công nghiệp Ô tô Đức (VDA), nếu không có điều chỉnh chính sách và cải thiện năng lực cạnh tranh, ngành này có thể mất tổng cộng 225.000 việc làm vào năm 2035, trong đó khoảng 100.000 việc làm đã biến mất từ năm 2019 đến nay.
Dự báo việc làm
VDA cho biết mức giảm việc làm mới nhất cao hơn 35.000 so với dự báo trước đó, với tổng số việc làm có nguy cơ mất đến năm 2035 lên tới 225.000. Riêng giai đoạn 2019–2025, khoảng 100.000 việc làm đã bị cắt giảm, và nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, ngành ô tô Đức có thể mất thêm khoảng 125.000 việc làm nữa.
VDA cũng cảnh báo rằng các quy định CO2 hiện hành của EU, theo đó từ năm 2035 chỉ xe điện thuần pin và xe chạy bằng pin nhiên liệu mới được đăng ký mới, có thể khiến khoảng 50.000 việc làm tại Đức bị đe dọa.
Vì sao việc làm giảm
Nguyên nhân lớn nhất nằm ở chính quá trình chuyển đổi sang xe điện, vì một xe điện có cấu trúc đơn giản hơn xe động cơ đốt trong và cần ít linh kiện hơn. Điều đó đặc biệt ảnh hưởng tới mạng lưới nhà cung cấp phụ tùng, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ của Đức. VDA cũng nhấn mạnh các yếu tố nội địa như thuế cao, giá năng lượng đắt, chi phí lao động lớn và thủ tục hành chính nặng nề đang làm xấu đi môi trường đầu tư.
Áp lực từ Trung Quốc
Bên cạnh chuyển đổi công nghệ, ngành ô tô Đức còn chịu sức ép từ cạnh tranh Trung Quốc, nơi các hãng xe điện đang mở rộng mạnh sang châu Âu với lợi thế giá và chuỗi cung ứng.
Dữ liệu Eurostat cho thấy Trung Quốc đã trở thành nguồn nhập khẩu ô tô lớn nhất của EU theo giá trị trong nhiều năm gần đây, trong khi xuất khẩu ô tô của EU sang Trung Quốc suy giảm. Đây là dấu hiệu cho thấy cán cân thị trường đang dịch chuyển theo hướng bất lợi hơn cho các nhà sản xuất châu Âu.
Tín hiệu từ thị trường
Dù vậy, bức tranh không hoàn toàn một chiều. Viện ifo ghi nhận khí hậu kinh doanh trong ngành ô tô Đức đã xấu đi trong tháng 3/2026, nhưng kỳ vọng việc làm không còn bi quan như trước, cho thấy tốc độ cắt giảm có thể chậm lại trong thời gian tới.
ifo cũng cho biết số vị trí tuyển mới liên quan đến ngành ô tô trong quý I/2026 đã xuất hiện nhiều hơn, và xu hướng giảm tuyển dụng quan sát từ năm 2022 dường như đã chạm đáy. Điều này cho thấy ngành vẫn đang tái cấu trúc, chứ chưa rơi vào trạng thái đóng băng hoàn toàn.
Các yếu tố then chốt
-
Chuyển đổi sang xe điện làm giảm nhu cầu lao động ở khâu sản xuất truyền thống.
-
Nhóm nhà cung cấp phụ tùng chịu tác động mạnh nhất vì số linh kiện trong xe điện ít hơn xe động cơ đốt trong.
-
Cạnh tranh từ Trung Quốc gia tăng, đặc biệt ở phân khúc xe điện và xe giá cạnh tranh tại EU.
-
Chi phí sản xuất cao ở Đức làm giảm động lực giữ hoặc mở rộng nhà máy trong nước.
-
Các chính sách của EU về khí thải và đăng ký xe mới từ 2035 đang tạo áp lực chuyển đổi nhanh.
Kịch bản phía trước
VDA cho rằng một cách tiếp cận “mở về công nghệ” hơn có thể giúp giữ lại khoảng 50.000 việc làm tại Đức, nếu EU cho phép vai trò rộng hơn của plug-in hybrid, xe tăng tầm hoạt động và các mẫu xe dùng nhiên liệu tái tạo.
Quan điểm của hiệp hội là không nên chỉ đặt cược vào một công nghệ duy nhất, mà cần linh hoạt hơn để tránh mất thêm việc làm và đầu tư ra nước ngoài. Trong ngắn hạn, ngành ô tô Đức vẫn có nền tảng công nghiệp mạnh, nhưng để giữ vị thế, họ phải đồng thời giải quyết chi phí, đổi mới công nghệ và sức ép cạnh tranh quốc tế.
Con số 225.000 việc làm không chỉ là một cảnh báo mang tính thống kê, mà là dấu hiệu cho thấy ngành ô tô Đức đang bước vào một chu kỳ tái định hình sâu sắc. Cuộc chuyển đổi sang xe điện là xu hướng không thể đảo ngược, nhưng cách chuyển đổi nhanh hay chậm, mềm hay cứng, sẽ quyết định quy mô tác động lên việc làm và năng lực sản xuất của nước Đức trong thập kỷ tới.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo Eurostat/ Bussines Insider/DPA/REUTERS


Ý kiến bạn đọc