Sự tụt hạng đáng báo động trên bản đồ dân chủ thế giới
Đáng chú ý nhất là báo cáo thường niên từ Viện V-Dem, một cơ quan nghiên cứu danh tiếng thuộc đại học University of Gothenburg tại Thụy Điển. Tổ chức này đã quyết định hạ bậc nền dân chủ của Hoa Kỳ từ vị trí thứ 20 xuống hạng 51 trong tổng số 179 quốc gia được khảo sát.
Đây được xem là một cú sốc lớn đối với hình ảnh của một quốc gia vốn luôn tự hào là ngọn hải đăng của tự do. Việc rơi khỏi nhóm dẫn đầu cho thấy những biến động sâu sắc trong cách thức vận hành bộ máy chính quyền hiện nay.
Những góc nhìn chuyên sâu từ giới học giả và các tổ chức tư vấn
Không chỉ V-Dem, tổ chức phi đảng phái Bright Line Watch cũng đưa ra những kết luận tương tự sau khi tiến hành khảo sát hơn 500 học giả hàng đầu. Kết quả cho thấy hệ thống chính trị của Hoa Kỳ hiện đang đứng chông chênh tại điểm giữa của dân chủ tự do và chế độ độc trị.
Bên cạnh đó, Freedom House – một tổ chức tư vấn dân chủ có trụ sở tại thủ đô Washington – cũng công bố dữ liệu đầy ám ảnh. Trong danh sách các quốc gia tự do, Mỹ cùng với Bulgaria và Ý là những cái tên ghi nhận mức sụt giảm quyền chính trị và tự do dân sự lớn nhất trong năm qua.
Ông Staffan Lindberg, giám đốc sáng lập của Viện V-Dem, đã bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về xu hướng này. Ông cho rằng sự phát triển hiện tại đang đi ngược lại những giá trị cốt lõi mà các bậc tiền nhân lập quốc đã dày công xây dựng.
Tốc độ suy thoái nhanh nhất trong lịch sử nước Mỹ
Theo phân tích của ông Staffan Lindberg, đây là giai đoạn suy giảm nhanh nhất từng được ghi nhận trong lịch sử Hoa Kỳ. Thậm chí, Mỹ hiện là một trong những khu vực có nền dân chủ suy thoái với tốc độ đáng kinh ngạc nhất trên quy mô toàn cầu.
Để đưa ra những con số này, V-Dem đã tổng hợp ý kiến và dữ liệu từ hơn 4.000 học giả khắp thế giới. Sự đồng thuận từ cộng đồng quốc tế cho thấy tính nghiêm trọng của vấn đề chứ không đơn thuần là những nhận định chủ quan.
Nguyên nhân của sự hạ bậc này được cho là bắt nguồn từ các hành động cụ thể của chính quyền đương nhiệm, bao gồm:
- Sự tập trung quyền lực quá mức vào nhánh hành pháp.
- Các quyết định gây tranh cãi làm ảnh hưởng đến tính thượng tôn pháp luật.
- Nỗ lực bỏ qua vai trò giám sát của Quốc Hội trong các quyết sách quan trọng.
- Những cuộc tấn công trực diện nhắm vào các đơn vị truyền thông và quyền tự do ngôn luận.
Phản ứng quyết liệt từ phía Tòa Bạch Ốc
Trước những cáo buộc gay gắt, bà Olivia Wales, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, đã chính thức lên tiếng bác bỏ hoàn toàn nội dung của bản phúc trình. Bà gọi những nhận định từ Viện V-Dem là các tuyên bố lố bịch và mang tính thiên vị rõ rệt.
Đại diện Tòa Bạch Ốc khẳng định rằng Tổng thống Donald Trump luôn là người đi đầu trong cuộc chiến bảo vệ tự do và dân chủ. Bà nhấn mạnh ông là vị tổng thống minh bạch và dễ tiếp cận nhất trong lịch sử hiện đại của nước Mỹ.
Dòng người tập trung đông đảo trong một sự kiện chính trị tại Mỹ
Về phần mình, Tổng thống Donald Trump cũng từng nhiều lần bác bỏ các chỉ trích cho rằng ông đang cố gắng điều hành đất nước theo phong cách độc đoán. Ông luôn khẳng định các hành động của mình đều nhằm mục đích phục vụ lợi ích quốc gia và người dân.
Sự tương đồng với các mô hình lãnh đạo trên thế giới
Chuyên gia Lindberg đã thực hiện một phép so sánh đáng chú ý về tốc độ thay đổi hệ thống chính trị dưới thời chính quyền hiện tại. Ông chỉ ra rằng nền dân chủ Mỹ bị đảo ngược chỉ trong vòng một năm, trong khi các quốc gia khác mất nhiều thời gian hơn thế.
Cụ thể, những thay đổi tương tự tại Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Narendra Modi hay Thổ Nhĩ Kỳ dưới thời Tổng thống Recep Tayyip Erdogan phải mất tới một thập kỷ. Ngay cả tại Hungary, Thủ tướng Viktor Orban cũng cần đến bốn năm để thực hiện tiến trình này.
Điểm chung của những nhà lãnh đạo này là họ đều đắc cử thông qua các cuộc bỏ phiếu dân chủ hợp lệ. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định rằng sau khi nắm quyền, họ đã tìm cách làm suy yếu hệ thống kiểm soát và cân bằng để duy trì quyền lực tuyệt đối.
Đáng lưu ý, Tổng thống Donald Trump từng công khai bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với ông Viktor Orban. Ông không ngần ngại ca ngợi nhà lãnh đạo Hungary là một người mạnh mẽ và cứng rắn trong việc điều hành đất nước.
Nguyễn Cẩm Chi - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
