Tuy nhiên, những chuyển động ngoại giao gần đây của Chủ tịch Tập Cận Bình đã vẽ nên một bức tranh khác biệt và đa diện hơn. Với tầm nhìn chiến lược sâu sắc, ông Tập thường xuyên sử dụng hình tượng con tàu lớn để mô tả quan hệ Trung - Mỹ.
Đây không chỉ là cách nói ẩn dụ mà còn là lời kêu gọi về trách nhiệm của những nước lớn đối với vận mệnh chung của nhân loại.
Dựa trên các cuộc đối thoại gần đây, đặc biệt là sự tương tác với Tổng thống Donald Trump, có thể thấy một sự thay đổi bước ngoặt trong tư duy của Bắc Kinh.
Trung Quốc hiện nay dường như không còn ý định phá hủy hệ thống toàn cầu mà họ đã mất công hội nhập. Thay vào đó, họ muốn khẳng định vị thế là một trong những người cầm lái chính của hệ thống ấy.
Hình tượng con tàu lớn và tư duy chiến lược mới
Trong các thông điệp chính thức, cụm từ con tàu lớn quan hệ Trung - Mỹ được lặp lại như một kim chỉ nam cho ngoại giao.
Cách diễn đạt này thoạt nghe có vẻ mang tính biểu tượng và mềm mỏng, nhưng thực chất chứa đựng những tính toán rất thực dụng. Một con tàu khổng lồ sẽ có quán tính rất lớn, không thể quay đầu đột ngột và càng không thể để xảy ra va chạm trực diện.
Nỗi lo lớn nhất của Bắc Kinh lúc này chính là sự hỗn loạn mang tính hệ thống. Khác với Liên Xô thời kỳ Chiến tranh Lạnh vốn chọn cách sống biệt lập, Trung Quốc hiện đại gắn chặt vận mệnh của mình vào dòng chảy thế giới. Sự thịnh vượng của họ phụ thuộc hoàn toàn vào:
- Hệ thống thương mại đa phương toàn cầu.
- Sự ổn định của các chuỗi cung ứng và mạng lưới logistics.
- Dòng chảy công nghệ và nguồn vốn đầu tư quốc tế.
Khi Chủ tịch Tập Cận Bình cảnh báo rằng đấu tranh sẽ chỉ mang lại tổn thương cho cả hai, đó không đơn thuần là lời kêu gọi đạo đức. Đó là một lời cảnh báo thực tế về địa kinh tế, bởi Trung Quốc càng mạnh thì họ càng sợ những đứt gãy trong hệ thống hiện tại. Việc bảo vệ con tàu chung cũng chính là cách họ bảo vệ thành quả phát triển của chính mình.
Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình trong một cuộc gặp gỡ cấp cao.
Tôn trọng lợi ích cốt lõi là giới hạn sinh tồn
Một khái niệm khác thường xuyên xuất hiện trong các tuyên bố của Trung Quốc là việc tôn trọng lợi ích cốt lõi của nhau. Với các nhà quan sát phương Tây, đây có thể chỉ là một thuật ngữ ngoại giao thông thường. Nhưng trong tư duy của Bắc Kinh, lợi ích cốt lõi chính là những giới hạn không thể nhượng bộ, liên quan trực tiếp đến sự sinh tồn của quốc gia.
Các ranh giới đỏ này được xác định rõ ràng bao gồm:
- Vấn đề chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, đặc biệt là Đài Loan.
- Sự ổn định của chế độ và an ninh chính trị nội bộ.
- Quyền được tiếp cận công nghệ cao và bảo vệ chuỗi cung ứng chiến lược.
Thông điệp của Trung Quốc gửi tới Washington rất rõ ràng: Cạnh tranh là điều tất yếu, nhưng đừng đẩy đối phương vào chân tường.
Đây là logic của những cường quốc sở hữu vũ khí hạt nhân, nơi cạnh tranh diễn ra quyết liệt nhưng luôn phải có phanh để tránh một cuộc chiến tổng lực. Sự kiềm chế và tôn trọng các giới hạn này chính là cách để duy trì hòa bình trong một thế giới lưỡng cực.
Sự chuyển hóa từ lực lượng cách mạng sang đế chế công nghiệp
Nếu so sánh với thời kỳ của Mao Trạch Đông, thế giới có thể thấy một sự chuyển biến mang tính lịch sử của Trung Quốc.
Dưới thời Mao, Bắc Kinh đóng vai trò là một lực lượng cách mạng, luôn tìm cách phá vỡ trật tự cũ và chống lại đế quốc. Sau đó, thời kỳ của Đặng Tiểu Bình đã mở ra giai đoạn giấu mình chờ thời để tập trung phát triển kinh tế.
Đến thời đại của Tập Cận Bình, Trung Quốc đã chuyển sang trạng thái quản trị toàn cầu và mong muốn ổn định hệ thống.
Họ không còn đứng ngoài để quan sát mà đã ăn sâu vào nền kinh tế thế giới như một đế chế công nghiệp khổng lồ. Việc đập bỏ hệ thống lúc này sẽ gây ra những hậu quả khủng khiếp mà chính Bắc Kinh cũng không muốn gánh chịu.
Vì sao Bắc Kinh thích phong cách của Donald Trump
Trái với suy nghĩ thông thường rằng Trung Quốc e ngại những chính sách cứng rắn của Donald Trump, thực tế lại phức tạp hơn nhiều. Dù Tổng thống Trump quyết liệt trong vấn đề thuế quan và bảo hộ thương mại, ông lại có một đặc điểm mà Bắc Kinh đánh giá cao. Ông nhìn nhận thế giới như một bàn đàm phán giữa các cường quốc, nơi mọi thứ đều có thể mặc cả.
Bắc Kinh nhận thấy phong cách của Trump có những điểm tương đồng với tư duy thực dụng của họ:
- Ít đặt nặng vấn đề ý thức hệ hay các giá trị dân chủ kiểu cũ.
- Sẵn sàng đối thoại trực tiếp để giải quyết các xung đột lợi ích cụ thể.
- Ưu tiên những thỏa thuận mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp thay vì các cuộc chiến sa lầy.
Điều này vô tình tạo ra một khoảng không gian cho việc quản lý bất đồng theo cách kỹ trị hơn.
Hai siêu cường có thể cạnh tranh gay gắt về con số nhưng vẫn giữ được sự ổn định chung cho hệ thống toàn cầu. Đó là lý do Trung Quốc luôn nhấn mạnh vào việc tích lũy lòng tin từng bước và giải quyết công việc theo tinh thần làm từng việc một.
Tham vọng về một trật tự đa cực trong thế kỷ mới
Mục tiêu cuối cùng mà Chủ tịch Tập Cận Bình hướng tới chính là việc Mỹ phải thừa nhận Trung Quốc như một quyền lực ngang hàng.
Thời kỳ Trung Quốc là công xưởng giá rẻ hay một người học việc của phương Tây đã chính thức khép lại. Bắc Kinh tin rằng kỷ nguyên đơn cực của Mỹ đang dần kết thúc và một trật tự mới đang được hình thành.
Những gì Trung Quốc mong muốn không phải là một cuộc chiến tranh để giành lấy ngôi vương, mà là một sự chung sống hòa bình trong trật tự mới.
Họ đề xuất một mô hình quản trị mà ở đó Mỹ chấp nhận thực tế về sự trỗi dậy của các cực quyền lực khác. Trong kịch bản này, sự hợp tác sẽ mang lại tăng trưởng toàn cầu, dù về lâu dài, Trung Quốc tin rằng họ sẽ có lợi thế vượt trội về cả kinh tế lẫn công nghệ.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
Ý kiến bạn đọc