Vị thế lung lay của người đứng đầu Nhà Trắng
Cuộc gặp thượng đỉnh giữa Donald Trump và Tập Cận Bình tại Bắc Kinh tuần này vốn được kỳ vọng là cơ hội để Mỹ phô diễn sức mạnh trước đối thủ chiến lược.
Tuy nhiên, giới quan sát nhận định Tổng thống Donald Trump đang bước vào bàn đàm phán với vị thế yếu hơn bao giờ hết. Điều này phơi bày một nghịch lý lớn trong cách tiếp cận đối ngoại mà ông đã theo đuổi suốt một thập kỷ qua.
Từ chiến dịch tranh cử năm 2016, ông liên tục cảnh báo rằng Trung Quốc đang lợi dụng nước Mỹ về thương mại và công nghệ. Quan điểm này sau đó đã nhận được sự đồng thuận từ cả hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ.
Ngay cả chính quyền Biden cũng từng tiếp tục các biện pháp cứng rắn về thuế quan và kiểm soát công nghệ mà ông khởi xướng.
Sự thiếu hụt một chiến lược dài hạn
Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ Donald Trump chưa bao giờ duy trì được một chiến lược dài hạn có kỷ luật.
Thay vào đó, ông thường xuyên hành động theo cảm tính, đặt lợi ích chính trị ngắn hạn và hình ảnh cá nhân lên trên tầm nhìn quốc gia. Kết quả là thay vì kiềm tỏa đối thủ, nhiều chính sách của ông lại giúp Bắc Kinh nhận diện rõ hơn những điểm yếu chí mạng của Mỹ. Cuộc chiến thuế quan là một minh chứng điển hình cho sự tính toán sai lầm này.
Donald Trump từng tin rằng áp thuế cao sẽ buộc Bắc Kinh phải nhượng bộ ngay lập tức.
Thế nhưng, thực tế lại diễn ra hoàn toàn trái ngược với mong đợi của Washington. Trung Quốc không những không lùi bước mà còn phản công bằng cách siết chặt nguồn cung đất hiếm. Đây là loại khoáng sản đóng vai trò sống còn đối với các ngành công nghệ cao và quốc phòng của Mỹ. Sự phụ thuộc sâu sắc này khiến Mỹ rơi vào thế bị động trong cuộc đua quyền lực.
Những nhượng bộ gây tranh cãi về công nghệ
Để đổi lấy việc tiếp cận lại nguồn khoáng sản quan trọng, chính quyền Donald Trump hiện nay đã bắt đầu nới lỏng các hạn chế bán chip AI cao cấp. Đây là dòng linh kiện mà trước đó Mỹ đã cố gắng ngăn chặn để giữ khoảng cách công nghệ.
Sự thay đổi này tạo ra một lỗ hổng lớn trong chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia. Dưới đây là những hệ quả trực tiếp từ sự thay đổi chính sách này:
- Trung Quốc có cơ hội tiếp cận dòng chip H200 tối tân của Nvidia để phát triển trí tuệ nhân tạo.
- Khoảng cách công nghệ giữa hai siêu cường đang dần bị thu hẹp một cách nhanh chóng.
- Uy tín của Mỹ trong việc duy trì các lệnh cấm vận chiến lược bị suy giảm nghiêm trọng.
Chính sách Trung Quốc của Trump đã làm suy yếu nước Mỹ - Ảnh NEW YORK TIMES
Áp lực từ bối cảnh quốc tế phức tạp
Chủ tịch Tập Cận Bình dường như đang nắm bắt rất rõ những khó khăn mà Donald Trump đang phải đối mặt. Mỹ bước vào cuộc gặp trong bối cảnh nền kinh tế bị ảnh hưởng bởi các cuộc xung đột với Iran.
Giá năng lượng bất ổn và sự bất mãn từ các đồng minh phương Tây cũng khiến Washington mất đi sự ủng hộ cần thiết. Nhiều quốc gia tại Đông Nam Á vốn từng dựa vào Mỹ để cân bằng quyền lực hiện cũng đang có xu hướng xích lại gần Bắc Kinh.
Họ cần đảm bảo an ninh năng lượng và duy trì luồng giao thương ổn định trong bối cảnh Mỹ thiếu cam kết dài hạn. Sức mạnh quân sự của Mỹ cũng bị đặt dấu hỏi lớn sau những tháng ngày tiêu tốn nguồn lực vào các khu vực xung đột khác.
Mối lo ngại về tương lai của Đài Loan
Giới quan sát lo ngại rằng hội nghị tuần này có thể dẫn đến những cuộc đổi chác đầy rủi ro.
Mỹ có thể đạt được một vài lợi ích kinh tế ngắn hạn như bán thêm nông sản cho Trung Quốc. Tuy nhiên, cái giá phải trả có thể là những nhượng bộ chiến lược mang tính sống còn tại khu vực Thái Bình Dương. Đài Loan hiện đang đứng trước những nguy cơ lớn nhất từ các thỏa thuận ngầm này.
Tập Cận Bình có thể yêu cầu Mỹ giảm doanh số bán vũ khí hoặc công khai phản đối phong trào đòi độc lập. Những tín hiệu gần đây cho thấy Donald Trump không còn mặn mà với việc coi Đài Loan là một ưu tiên chiến lược hàng đầu.
Sự rạn nứt trong hệ thống liên minh
Điều khiến các đồng minh lo ngại nhất không chỉ là chính sách với Trung Quốc mà còn là cách Donald Trump làm suy yếu mạng lưới liên kết quốc tế. Trong nhiều thập kỷ, Mỹ giữ vị thế dẫn đầu nhờ sự ủng hộ từ Nhật Bản, châu Âu và các đối tác chiến lược. Tuy nhiên, những hành động sau đây đã làm rạn nứt các mối quan hệ đó:
- Liên tục công kích và gây áp lực lên các quốc gia đồng minh thân cận về chi phí quốc phòng.
- Áp thuế thương mại lên cả bạn bè truyền thống lẫn đối thủ cạnh tranh.
- Cắt giảm ngân sách đầu tư cho khoa học cơ bản, nghiên cứu năng lượng xanh và trí tuệ nhân tạo.
Trong khi Trung Quốc kiên trì đầu tư dài hạn để vươn lên dẫn đầu, Mỹ dưới thời Donald Trump lại tự làm tiêu hao những lợi thế vốn có.
Chuyến thăm Bắc Kinh lần này giống như một cuộc gặp mà Donald Trump cần Trung Quốc hơn là điều ngược lại. Đối với Bắc Kinh, việc Washington phải ngồi vào bàn đàm phán trong thế yếu đã là một thắng lợi chiến lược to lớn.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo NEW YORK TIMES
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
Ý kiến bạn đọc