Trump gây áp lực với Zelenskyy: Bảo đảm an ninh cho Ukraine có thể phải đổi bằng vùng Donbas

OV-2026 |

Điểm tin thế giới 27 Tháng một 2026

Theo những tuyên bố mới nhất từ phía Ukraine, một thỏa thuận an ninh mang tính lịch sử với Mỹ dường như đã đi đến hồi kết. Tuy nhiên, các báo cáo thực tế lại cho thấy một bức tranh phức tạp hơn nhiều. Washington hiện đang đưa ra những yêu cầu đầy sức ép, buộc Kiev phải cân nhắc những đánh đổi đau đớn về mặt lãnh thổ.

1 Trump Gay Ap Luc Voi Zelenskyy Bao Dam An Ninh Cho Ukraine Co The Phai Doi Bang Vung Donbas

Một binh sĩ Nga tại khu vực Pokrovsk.

Kịch bản về một thỏa thuận an ninh toàn diện

Việc ký kết một hiệp ước bảo đảm an ninh với Mỹ được xem là bước đi then chốt để Ukraine tiến tới một thỏa thuận hòa bình bền vững. Đây cũng sẽ là một thắng lợi chính trị quan trọng đối với Tổng thống Volodymyr Zelenskyy. Trong nhiều tháng qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng phản đối việc Mỹ phải đứng ra bảo vệ Ukraine trong tương lai, vì ông cho rằng trách nhiệm này thuộc về các quốc gia châu Âu.

Tuy nhiên, một bước ngoặt đã xảy ra vào tháng 11 năm 2025 trong chuyến thăm của Bộ trưởng Lục quân Mỹ Dan Driscoll đến Kiev. Tại đây, đặc phái viên của ông Trump đã đề xuất các biện pháp bảo đảm an ninh sâu rộng cho Ukraine trong trường hợp bị tấn công trở lại. Mô hình này được xây dựng dựa trên tinh thần của Điều 5 Hiến chương NATO, một cam kết bảo vệ tập thể mà Kiev luôn khao khát.

Để nhận được sự bảo vệ này, phía Ukraine cũng phải chấp nhận những điều kiện trao đổi không hề dễ dàng:

Ukraine phải từ bỏ hoàn toàn mục tiêu trở thành thành viên chính thức của liên minh NATO.
Các quốc gia châu Âu cũng sẽ phải cử quân đội đến để hỗ trợ duy trì an ninh tại thực địa.
Mỹ cam kết duy trì dòng chảy vũ khí hiện đại để đảm bảo khả năng tự vệ của Ukraine.

Sau hàng trăm giờ đàm phán căng thẳng trong suốt ba tháng qua, văn bản thỏa thuận dường như đã sẵn sàng để ký kết. Phát biểu sau cuộc gặp với ông Trump tại Davos vào thứ sáu vừa qua, Tổng thống Zelenskyy khẳng định tài liệu này đã hoàn thiện 100%. Ông cho biết phía Ukraine chỉ còn chờ các đối tác xác nhận thời gian và địa điểm để chính thức đặt bút ký.

Nút thắt mang tên Donbas trong tiến trình đàm phán

Mặc dù Kiev mô tả đây là một "thương vụ đã chốt", tờ Financial Times dẫn nguồn tin riêng cho biết vẫn còn một trở ngại lớn cuối cùng. Chính quyền của Tổng thống Trump được cho là chỉ chấp nhận đưa ra các cam kết an ninh nếu Ukraine đồng ý nhượng lại phần còn lại của vùng Donbas cho phía Nga. Việc bàn giao lãnh thổ này vốn là yêu cầu cốt lõi của Điện Kremlin trong mọi cuộc đàm phán hòa bình từ trước đến nay.

Thậm chí, có những thông tin chưa xác thực từ phía Nga cho rằng ông Trump đã hứa hẹn việc chuyển giao Donbas trong cuộc gặp với Tổng thống Putin tại Alaska vào tháng 8 năm 2025. Báo cáo của Financial Times dựa trên lời kể của tám nhân vật thân cận với tiến trình đàm phán Mỹ - Ukraine. Để thuyết phục Kiev, Washington hứa hẹn sẽ cung cấp các lô vũ khí với quy mô chưa từng có nếu họ chấp nhận rút quân khỏi Donbas.

Ngay sau khi thông tin này được lan truyền, Chính phủ Mỹ đã lên tiếng phủ nhận tính chính xác của báo cáo. Dẫu vậy, những đồn đoán này đang tạo ra một áp lực vô hình lên bàn đàm phán. Nó đặt ra câu hỏi về cái giá thực sự mà Ukraine phải trả để đổi lấy hòa bình.

Kiev đối mặt với bài toán chiến lược nan giải

Yêu cầu từ phía Mỹ đang đẩy Ukraine vào một thế khó về mặt quân sự lẫn chính trị. Khu vực miền Tây Donbas hiện nay là một hệ thống phòng thủ kiên cố, có khả năng ngăn chặn bước tiến của quân đội Nga trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Việc rút lui đồng nghĩa với việc từ bỏ những lợi thế địa hình mà binh sĩ Ukraine đã phải đánh đổi bằng rất nhiều xương máu mới giữ vững được.

Ở góc độ khác, nhiều chuyên gia phân tích quân sự nhận định rằng Nga sớm muộn cũng sẽ kiểm soát được phần còn lại của Donbas nếu cuộc chiến cứ tiếp diễn theo tốc độ hiện tại. Quan điểm này dẫn đến một lập luận thực dụng hơn: Tại sao không dùng một vùng đất khó giữ để đổi lấy những cam kết an ninh vững chắc nhất? Đây có thể là lý do khiến Tổng thống Zelenskyy cân nhắc việc nhượng bộ nếu nhận được những quyền lợi tương xứng.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất lại nằm ở chính người dân Ukraine. Các số liệu khảo sát gần đây cho thấy:

Đa số người dân Ukraine vẫn kiên quyết phản đối việc nhượng bộ bất kỳ phần lãnh thổ nào cho Nga.
Chỉ có hơn một phần ba số người được hỏi đồng ý trao đổi đất đai để lấy hòa bình.
Dư luận trong nước vẫn đặt kỳ vọng cao vào việc khôi phục toàn vẹn chủ quyền quốc gia.

Những nỗ lực tìm kiếm giải pháp ngoại giao sáng tạo

Vấn đề Donbas được coi là hòn đá tảng cuối cùng ngăn cản một hiệp ước hòa bình toàn diện. Nhiều sáng kiến ngoại giao sáng tạo đã được đưa ra nhưng vẫn chưa thể tạo nên sự đột phá. Một trong những phương án từng được thảo luận là Nga sẽ kiểm soát lãnh thổ về mặt hành chính, nhưng không được đồn trú quân đội, thay vào đó là cảnh sát và lực lượng vệ binh quốc gia.

Phía Ukraine ngay lập tức bác bỏ ý tưởng này vì lo ngại rủi ro an ninh quá lớn. Thay vào đó, Kiev đề xuất một phương án khác: Khu vực này vẫn thuộc chủ quyền Ukraine trên danh nghĩa nhưng trở thành một đặc khu kinh tế tự do. Trật tự tại đây sẽ được giám sát bởi các lực lượng an ninh trung lập và quân đội Nga phải lùi về sau một vùng đệm an toàn.

Phía Moscow đã thẳng thừng từ chối đề xuất này của Ukraine. Sự đối đầu về quan điểm khiến cho một lối thoát cuối cùng vẫn còn nằm xa tầm với. Các bên vẫn đang tiếp tục tìm kiếm một công thức chung để kết thúc cuộc xung đột mà không bên nào phải chịu cảm giác thất bại hoàn toàn.

Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC