Cảng Fujairah sau vụ tấn công của Iran ngày 4/5. Ảnh: Press TV
Sau gần một tháng yên bình nhờ lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hôm 4/5 đã phải phát báo động không kích tới người dân, đồng thời kích hoạt hệ thống phòng không đánh chặn 15 tên lửa và 4 thiết bị bay không người lái (drone) được phóng lên từ lãnh thổ Iran.
Toàn bộ tên lửa Iran bị bắn hạ hoặc rơi xuống biển, nhưng ít nhất một drone đã đánh trúng Khu công nghiệp dầu mỏ Fujairah, khiến 3 công dân Ấn Độ bị thương và gây đám cháy lớn.
Vị trí cảng Fujairah của UAE và eo biển Hormuz. Đồ họa: Al Jazeera
Đường ống Habshan - Fujairah vận chuyển khoảng 1,8 triệu thùng dầu mỗi ngày. Trước khi xung đột nổ ra hồi cuối tháng 2, UAE sản xuất khoảng 3,4 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, theo WSJ.
Bởi vậy, Fujairah được coi là chìa khóa quan trọng để UAE duy trì dòng chảy dầu mỏ ngay cả khi eo biển Hormuz bị tê liệt.
Fujairah cũng là một trung tâm lưu trữ dầu lớn và là điểm tiếp nhiên liệu cho tàu biển của UAE.
"Mục tiêu của Iran khi tung đòn tập kích vào Fujairah là đặt các kênh xuất khẩu dầu thay thế của UAE vào tình trạng nguy hiểm, duy trì giá dầu ở mức cao và chặn đứng mọi ý định bình thường hóa tình hình", Hamidreza Azizi, chuyên gia về Trung Đông tại Viện Nghiên cứu Quốc tế và An ninh Đức, nhận định.
Hãng tin Tasnim có liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) dẫn một nguồn tin giấu tên cảnh báo rằng nếu "UAE có hành động thiếu khôn ngoan, tất cả lợi ích của nước này sẽ trở thành mục tiêu của Iran".
Cũng trong ngày 4/5, Bộ Ngoại giao UAE cho biết một tàu chở dầu thuộc công ty dầu khí quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) đã bị tấn công bằng drone khi đang đi qua eo biển.
Cố vấn Tổng thống UAE Anwar Gargash đã lên án cuộc tấn công vào tàu chở dầu Barakah là hành vi "cướp biển hàng hải", trong khi ADNOC cho biết không có ai bị thương và con tàu khi đó không chở hàng.
Thông điệp nhắm vào Mỹ
Cuộc tập kích vào UAE diễn ra sau khi Tổng thống Trump ngày 3/5 công bố chiến dịch "Dự án Tự do", triển khai lực lượng và tàu Mỹ hộ tống các tàu chở dầu bị mắc kẹt qua eo biển Hormuz. Huyết mạch hàng hải quan trọng, chiếm 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu, gần như bị đóng cửa trong thời gian xung đột.
Đài truyền hình nhà nước Iran ngày 4/5 dẫn lời quan chức quân sự nước này cho hay vụ tấn công vào UAE vốn không nằm trong kế hoạch từ trước của Tehran, mà là do "những hành động quân sự mạo hiểm" từ phía Mỹ khi tạo "lối đi trái phép cho các tàu ở eo biển Hormuz".
Trước đó, đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cho biết chiến dịch Dự án Tự do được triển khai sau khi lực lượng Mỹ sử dụng "công nghệ đặc biệt tinh vi" để mở thông một hành lang qua Hormuz trong vài tuần qua, rồi "dựng lên một chiếc ô bảo vệ bao trùm lên khu vực".
Theo Cooper, hành lang này cuối cùng sẽ trở thành tuyến lưu thông hai chiều, thay vì chỉ được dùng để các tàu rời khỏi vịnh Ba Tư. Nếu Mỹ duy trì được hành lang hàng hải này, các biện pháp phong tỏa eo biển Hormuz của Iran sẽ trở nên vô nghĩa.
Chuyên gia Azizi nhận định đòn tấn công vào cảng Fujairah là cách Iran phát thông điệp cứng rắn tới Mỹ rằng mọi nỗ lực mở cửa eo biển Hormuz mà không có sự đồng ý của họ đều đi kèm cái giá nhất định về kinh tế. "Nói cách khác, thông điệp mà Iran đưa ra là sứ mệnh của ông Donald Trump tại eo biển này sẽ không phải miễn phí", Azizi nói thêm.
Bình luận viên Turak chỉ ra rằng UAE đã trở thành quốc gia vùng Vịnh đầu tiên hứng chịu tác động khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại ở khu vực eo biển Hormuz. Cô nhận định lý do "chủ yếu là do các tác nhân chính dẫn tới cuộc chiến này, cũng như những điểm nghẽn cốt lõi giữa Mỹ và Iran vẫn chưa được giải quyết".
Các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ đã rơi vào bế tắc kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu vào ngày 8/4, trong đó chương trình hạt nhân của Tehran và sự kiểm soát của nước này đối với eo biển Hormuz là những điểm bất đồng chính giữa hai bên.
Lệnh ngừng bắn, đạt được thông qua sự trung gian của Pakistan, được tiếp nối bằng các cuộc đàm phán trực tiếp tại Islamabad vào ngày 11/4, nhưng không đạt được thỏa thuận nào về việc tái lập một nền hòa bình lâu dài ở khu vực. Sau đó, ông Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn mà không ấn định thời hạn mới, theo yêu cầu từ phía Pakistan.
"Cả hai bên đã gia tăng căng thẳng và UAE lại là bên đầu tiên phải gánh chịu hậu quả từ sự leo thang đó, giống như khi xung đột mới bắt đầu", Turak nói. "Quốc gia này đã hứng chịu số lượng các cuộc tấn công lớn nhất từ Iran và có vẻ như mọi thứ đang bùng phát trở lại".
Thanh Tâm (Theo WSJ, Al Jazeera, Washington Post)
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
