Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng ngày 5-5 - Ảnh: AFP
Ngày 5-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thông báo trước báo giới tại Nhà Trắng về chiến dịch quân sự nhằm vào Iran: "Chiến dịch đã kết thúc. Đối với Chiến dịch Cuồng nộ (Epic Fury), như Tổng thống Donald Trump đã thông báo với Quốc hội Mỹ, chúng tôi đã xong giai đoạn đó. Giờ chúng tôi chuyển sang Dự án Tự do (Project Freedom)".
Đằng sau tuyên bố kết thúc chiến dịch
Khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực cách đây một tháng, Tổng thống Donald Trump đã nói khá thẳng thắn rằng nếu Iran không chấm dứt chương trình hạt nhân hoặc không mở lại eo biển Hormuz, các máy bay ném bom của Mỹ sẽ lại cất cánh.
"Nếu không có thỏa thuận, giao tranh sẽ tiếp diễn" - ông nói, nhấn mạnh rõ ràng rằng đây chỉ là một khoảng tạm dừng.
Nhưng theo Ngoại trưởng Marco Rubio, hóa ra cuộc chiến đã kết thúc vào một thời điểm nào đó sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, ít nhất là theo những gì ông nói với báo giới tại Nhà Trắng vào ngày 5-5. "Chúng tôi đã đạt được các mục tiêu của chiến dịch đó" - ông giải thích.
Nhà ngoại giao Mỹ cho biết Washington đã hoàn tất các cuộc tấn công nhằm vào Iran, và giờ Mỹ sẽ chuyển sang thế "phòng thủ", tập trung nhiều hơn vào việc khôi phục lưu thông thương mại qua eo biển Hormuz.
Nỗ lực mở lại eo biển Hormuz, theo ông Rubio, hiện hoàn toàn mang tính phòng thủ và nhân đạo, và chỉ dẫn đến đối đầu quân sự trực tiếp với Iran nếu tàu Mỹ bị tấn công trước.
Tuy nhiên, cũng trong ngày 5-5, ông Trump lại thông báo tạm dừng cả "Dự án Tự do" (vốn mới được triển khai một ngày và chỉ đưa được một số ít tàu qua eo biển Hormuz) trong thời gian ngắn, viện dẫn những tiến triển lớn hướng tới việc đạt được thỏa thuận với Iran.
Đối với Nhà Trắng, đây là "những bước nhảy vọt về mặt ngôn từ" mới nhất nhằm đẩy cuộc chiến với Iran vào dĩ vãng. Cuộc chiến này đã gây ra cuộc khủng hoảng chính trị lớn nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump, theo báo New York Times.
Nhưng việc tuyên bố như vậy không có nghĩa cuộc chiến thật sự đã kết thúc. Tên lửa vẫn bay khi Mỹ tìm cách "dẫn đường" tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Cả hai bên đều khẳng định kiểm soát hoạt động qua lại tại tuyến đường thủy này.
Theo báo New York Times, cả ông Trump và ông Rubio đều có nhiều lý do để tuyên bố chiến dịch quân sự nhằm vào Iran đã kết thúc vào một thời điểm không rõ ràng gần đây. Bất kỳ tuyên bố nào về việc cuộc chiến đã kết thúc đều là sự thay đổi chiến lược căn bản.
Trước hết, các nghị sĩ tại Quốc hội Mỹ ngày càng gây sức ép liên quan đến Đạo luật Quyền hạn chiến tranh năm 1973, vốn yêu cầu phải có sự chấp thuận từ Quốc hội để tiếp tục nếu quân đội Mỹ tham chiến quá 60 ngày.
Tuần trước Tổng thống Trump thông báo với Quốc hội Mỹ rằng thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đồng nghĩa với việc ông không vượt quá thời hạn 60 ngày theo quy định của Đạo luật Quyền hạn chiến tranh.
Ông Trump cũng cho biết trong một bức thư gửi Quốc hội rằng trong thời gian ngừng bắn, bắt đầu từ ngày 8-4, cuộc chiến đã "chấm dứt".
"Bức thư của ông Trump là một nỗ lực khá rõ ràng nhằm 'lách' Đạo luật Quyền hạn chiến tranh" - trang Vox bình luận.
Ngoài ra, nội bộ cử tri ủng hộ ông Trump cũng ngày càng chia rẽ về việc liệu ông có đi ngược lại cam kết đưa nước Mỹ ra khỏi các cuộc chiến kéo dài hay không.
Cần lưu ý ông Trump từng hoãn chuyến thăm Trung Quốc để bảo đảm rằng cuộc chiến sẽ kết thúc, nước Mỹ giành chiến thắng và eo biển Hormuz được mở lại trước khi ông đáp xuống Bắc Kinh. Với tuyên bố chiến dịch quân sự đã kết thúc, tuần tới ông sẽ đáp xuống Trung Quốc.
Giờ đây chính quyền ông Trump chuyển sang chiến dịch "Dự án Tự do". Với các phát biểu ngày 5-5, Ngoại trưởng Marco Rubio đã cố gắng làm rõ sự khác biệt giữa chiến dịch tấn công Iran và nỗ lực mới nhất của Hải quân Mỹ trong việc dẫn các tàu thương mại qua eo biển Hormuz.
Dù tiêu diệt lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei và phá hủy hàng loạt mục tiêu, chính quyền ông Trump vẫn chưa đạt được những mục tiêu quan trọng trong chiến dịch tại Iran - Ảnh minh họa: POLITICO
Mỹ đạt được mục tiêu nào trong số 5 mục tiêu đề ra?
Bất chấp tuyên bố của ông Rubio rằng Mỹ đã đạt các mục tiêu trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, thực tế lại khác.
Trong 38 ngày tác chiến cường độ cao, Mỹ đã tấn công khoảng 13.000 mục tiêu, theo số liệu của Lầu Năm Góc. Nhưng phá hủy các mục tiêu này không phải là điều duy nhất Mỹ muốn. Chính ông Trump, trong những giờ đầu ngày 28-2, đã nêu ra 5 mục tiêu lớn trong đoạn video gửi tới người dân Mỹ.
Mục tiêu đầu tiên là bảo đảm Iran "không bao giờ có vũ khí hạt nhân". Ông nói thêm các mục tiêu khác là: phá hủy tên lửa đạn đạo và bệ phóng của Iran, đánh chìm hải quân Iran, chấm dứt việc Iran hỗ trợ các nhóm như Hezbollah và Hamas, và cuối cùng là tạo điều kiện để người dân Iran lật đổ chính phủ. "Giờ phút tự do của các bạn đã đến" - ông tuyên bố khi đó.
Hải quân Iran rõ ràng đã bị suy yếu, như ông Trump thường nhấn mạnh. Nhưng đó là mục tiêu duy nhất có thể coi là đã đạt được. Cho đến nay, kho dự trữ hạt nhân của Iran vẫn chưa bị ảnh hưởng, và cũng chưa có thỏa thuận nào về việc đưa số uranium làm giàu ra khỏi nước này.
Theo các đánh giá từ phía Mỹ, hơn một nửa số tên lửa và bệ phóng của Iran vẫn còn tồn tại. Còn việc Iran dừng hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm hay không thì vẫn quá sớm để kết luận. Ông Trump cũng đã không còn nói đến thay đổi chế độ ở Iran, thậm chí có lúc khẳng định ông chưa từng kêu gọi điều đó.
Nguồn: Báo Tuổi trẻ Online
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
