Nền kinh tế Đức đang đối mặt với thách thức lớn khi hàng trăm nghìn vị trí thợ lành nghề vẫn chưa có người đảm nhiệm. Tình trạng thiếu hụt này ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều ngành công nghiệp thiết yếu và đời sống người dân.
Ở Đức, câu nói “Nghề thủ công có nền tảng vàng” vẫn được truyền tụng, hàm ý rằng ai có tay nghề luôn có việc làm và thu nhập ổn định. Tuy nhiên, thực tế hiện nay lại cho thấy một bức tranh trái ngược hoàn toàn. Ngành thủ công Đức đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng trên toàn quốc.
Theo ước tính từ Hiệp hội Trung ương Thủ công Đức (ZDH), có khoảng 200.000 vị trí việc làm trong ngành này vẫn đang bỏ trống. Con số này chỉ giảm rất ít so với năm trước, cho thấy tình trạng thiếu hụt lao động tay nghề cao mang tính cơ cấu. Riêng số vị trí đăng ký chính thức tại Cơ quan Lao động Liên bang đã lên tới hơn 119.000 chỗ trống.
Ngành "xương sống" đang thiếu nhân lực
Ngành thủ công ở Đức bao gồm nhiều lĩnh vực thiết yếu như xây dựng, điện nước, cơ khí, sửa chữa ô tô, nghề mộc, lắp đặt hệ thống sưởi – thông gió – điều hòa, làm tóc, nghề bánh và sửa chữa thiết bị. Đây là những dịch vụ gắn liền với đời sống hàng ngày và sự vận hành của nền kinh tế.
Trong xây dựng và lắp đặt kỹ thuật, nhiều doanh nghiệp cho biết họ phải từ chối đơn hàng hoặc kéo dài thời gian thi công vì không tìm đủ thợ lành nghề. Ở một số vùng, khách hàng muốn sửa nhà, lắp hệ thống sưởi mới hay cải tạo năng lượng phải chờ nhiều tháng mới có lịch.
Điều này không chỉ gây khó khăn cho người dân, mà còn làm chậm quá trình chuyển đổi năng lượng và cải tạo hạ tầng mà Chính phủ Liên bang đang thúc đẩy.
Những nguyên nhân chính dẫn đến thiếu hụt lao động
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu hụt lao động trong ngành thủ công:
- **Dân số già hóa:** Nhiều thợ bậc cao thuộc thế hệ lớn tuổi đang dần nghỉ hưu, trong khi số người trẻ chọn học nghề không đủ để bù lại.
- **Tâm lý chuộng đại học:** Trong nhiều năm, học đại học được xem là con đường “chuẩn” để thăng tiến, khiến học nghề bị xem nhẹ và kém hấp dẫn trong mắt giới trẻ và phụ huynh.
- **Điều kiện làm việc vất vả:** Nhiều nghề yêu cầu lao động chân tay nặng, làm ngoài trời, chịu thời tiết khắc nghiệt, khiến một bộ phận lao động trẻ ngần ngại.
- **Mức thu nhập và hình ảnh nghề:** Dù nhiều nghề thủ công hiện nay có thu nhập khá tốt sau vài năm kinh nghiệm, nhưng hình ảnh “nghề tay chân, lương thấp” vẫn còn khá phổ biến trong nhận thức xã hội.
Kết quả là, ngày càng ít thanh niên nộp đơn học nghề trong lĩnh vực thủ công, trong khi nhu cầu từ doanh nghiệp lại tăng lên do xây dựng, cải tạo nhà ở, chuyển đổi năng lượng và lắp đặt hệ thống hiện đại đều cần thợ lành nghề.
Tác động sâu rộng đến nền kinh tế và đời sống
Thiếu thợ lành nghề không chỉ là vấn đề nội bộ của ngành thủ công, mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới:
- **Tiến độ các dự án xây dựng** nhà ở, trường học, hạ tầng công cộng.
- **Kế hoạch cải tạo năng lượng**, lắp đặt hệ thống sưởi tiết kiệm và năng lượng tái tạo trong các hộ gia đình và doanh nghiệp.
- **Chi phí dịch vụ cho người dân**, khi cung không đủ cầu, giá có xu hướng tăng và thời gian chờ đợi kéo dài.
Về lâu dài, tình trạng này có thể làm giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế Đức, bởi nhiều lĩnh vực sản xuất – dịch vụ phụ thuộc chặt chẽ vào hệ thống dịch vụ thủ công hoạt động trơn tru.
Các giải pháp và cơ hội từ khủng hoảng nhân lực
Để đối phó với tình trạng thiếu hụt nhân lực, các hiệp hội ngành nghề và nhà nước đang triển khai nhiều biện pháp:
- **Tăng cường quảng bá hình ảnh nghề thủ công**, nhấn mạnh cơ hội việc làm ổn định, khả năng tự mở doanh nghiệp và thu nhập tốt.
- **Đẩy mạnh tư vấn nghề nghiệp** cho học sinh, giúp các em và gia đình hiểu rõ hơn về con đường học nghề.
- **Nâng cao sức hấp dẫn của ngành** bằng các điều kiện làm việc hiện đại hơn, tăng lương và giờ làm linh hoạt.
- **Mở rộng thu hút lao động tay nghề cao từ nước ngoài** thông qua các chương trình công nhận bằng cấp, thị thực lao động và đào tạo nghề kết hợp học tiếng Đức.
Đối với người lao động nước ngoài, đặc biệt là từ các nước ngoài EU, sự thiếu hụt thợ lành nghề trong ngành thủ công tại Đức cũng có thể mở ra cơ hội lớn. Những ai sẵn sàng học nghề, đầu tư thời gian học tiếng và chấp nhận thời gian đầu vất vả có thể xây dựng một tương lai ổn định trong lĩnh vực này.
Câu nói “Nghề thủ công có nền tảng vàng” vẫn đúng, nhưng để nền tảng đó tiếp tục vững chắc, Đức cần sớm giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực tay nghề. Việc nâng cao giá trị xã hội của nghề thủ công, cải thiện điều kiện làm việc, kết hợp với chiến lược đào tạo và thu hút nhân lực trong và ngoài nước sẽ đóng vai trò quyết định trong những năm tới.
Nguyễn Cẩm Chi © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
