Ngành thủ công Đức, dù được mệnh danh là "nền tảng vàng", đang đối mặt với thách thức lớn khi hàng trăm nghìn vị trí việc làm vẫn bỏ trống. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống người dân mà còn đe dọa tiến độ các dự án kinh tế trọng điểm của đất nước.
Tình trạng thiếu hụt nhân lực trong ngành thủ công Đức
Ở Đức có một câu nói khá nổi tiếng: “Nghề thủ công có nền tảng vàng”, hàm ý rằng ai có tay nghề thì luôn có việc làm và thu nhập ổn định. Thế nhưng thực tế hiện nay lại cho thấy một bức tranh trái ngược: ngành thủ công đang đối mặt với tình trạng thiếu nhân lực nghiêm trọng trên toàn quốc.
Theo ước tính của Hiệp hội Trung ương Thủ công Đức (ZDH), hiện có khoảng 200.000 vị trí việc làm trong ngành thủ công vẫn đang bỏ trống. Con số này chỉ giảm rất ít so với năm trước, cho thấy tình trạng thiếu hụt lao động tay nghề cao vẫn mang tính cơ cấu, không phải hiện tượng tạm thời. Riêng số vị trí được đăng ký chính thức tại Cơ quan Lao động Liên bang đã lên tới hơn 119.000 chỗ trống.
Ngành xương sống đối mặt thách thức lớn
Ngành thủ công ở Đức bao gồm nhiều lĩnh vực thiết yếu như xây dựng, điện nước, cơ khí, sửa chữa ô tô, nghề mộc, lắp đặt hệ thống sưởi – thông gió – điều hòa, làm tóc, nghề bánh, sửa chữa thiết bị. Đây là những dịch vụ gắn liền với đời sống hàng ngày và sự vận hành của nền kinh tế.
Trong xây dựng và lắp đặt kỹ thuật, nhiều doanh nghiệp cho biết họ phải từ chối đơn hàng hoặc kéo dài thời gian thi công chỉ vì không tìm được đủ thợ lành nghề. Ở một số vùng, khách hàng muốn sửa nhà, lắp hệ thống sưởi mới hay cải tạo năng lượng phải chờ nhiều tháng mới có lịch. Điều này không chỉ gây khó khăn cho người dân, mà còn làm chậm quá trình chuyển đổi năng lượng và cải tạo hạ tầng mà chính phủ liên bang đang thúc đẩy.
Nguyên nhân sâu xa của tình trạng thiếu hụt
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu hụt lao động trong ngành thủ công. Một trong số đó là dân số già hóa, khi nhiều thợ bậc cao thuộc thế hệ lớn tuổi đang dần nghỉ hưu, trong khi số người trẻ chọn học nghề không đủ để bù lại.
Bên cạnh đó, tâm lý chuộng đại học trong nhiều năm đã khiến học nghề, đặc biệt là các nghề thủ công, bị xem nhẹ và kém hấp dẫn trong mắt giới trẻ và phụ huynh. Điều kiện làm việc vất vả, đòi hỏi lao động chân tay nặng, làm ngoài trời và chịu thời tiết khắc nghiệt cũng là một yếu tố khiến nhiều người ngần ngại.
Mặc dù nhiều nghề thủ công hiện nay có thu nhập khá tốt sau vài năm kinh nghiệm, nhưng hình ảnh “nghề tay chân, lương thấp” vẫn còn khá phổ biến trong nhận thức xã hội. Kết quả là, ngày càng ít thanh niên nộp đơn học nghề trong lĩnh vực thủ công, trong khi nhu cầu từ doanh nghiệp lại tăng lên.
Tác động đa chiều đến kinh tế và đời sống
Thiếu thợ lành nghề không chỉ là vấn đề nội bộ của ngành thủ công, mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới tiến độ các dự án xây dựng nhà ở, trường học và hạ tầng công cộng. Kế hoạch cải tạo năng lượng, lắp đặt hệ thống sưởi tiết kiệm và năng lượng tái tạo trong các hộ gia đình, doanh nghiệp cũng bị chậm lại.
Chi phí dịch vụ cho người dân có xu hướng tăng và thời gian chờ đợi kéo dài do cung không đủ cầu. Về lâu dài, tình trạng này có thể làm giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế Đức, bởi nhiều lĩnh vực sản xuất – dịch vụ phụ thuộc chặt chẽ vào hệ thống dịch vụ thủ công hoạt động trơn tru.
Giải pháp cho tương lai của ngành thủ công Đức
Để đối phó với tình trạng thiếu hụt nhân lực, các hiệp hội ngành nghề và nhà nước đang triển khai nhiều biện pháp. Trong đó có việc tăng cường quảng bá hình ảnh nghề thủ công, nhấn mạnh cơ hội việc làm ổn định, khả năng tự mở doanh nghiệp và thu nhập tốt sau khi có kinh nghiệm.
Việc đẩy mạnh tư vấn nghề nghiệp cho học sinh, giúp các em và gia đình hiểu rõ hơn về con đường học nghề, đặc biệt là trong bối cảnh đại học không còn là “con đường duy nhất” cũng đang được chú trọng. Ngoài ra, nâng cao sức hấp dẫn của ngành bằng các điều kiện làm việc hiện đại hơn, tăng lương và giờ làm linh hoạt cũng là mục tiêu quan trọng.
Đức cũng đang mở rộng thu hút lao động tay nghề cao từ nước ngoài thông qua các chương trình công nhận bằng cấp, thị thực lao động, đào tạo nghề kết hợp học tiếng Đức. Đây là cơ hội lớn cho người lao động nước ngoài, đặc biệt là từ các nước ngoài EU, để xây dựng một tương lai ổn định trong lĩnh vực này.
Củng cố "nền tảng vàng" cho nước Đức
Câu nói “Nghề thủ công có nền tảng vàng” vẫn đúng, nhưng để nền tảng đó tiếp tục vững chắc, Đức cần sớm giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực tay nghề. Việc nâng cao giá trị xã hội của nghề thủ công, cải thiện điều kiện làm việc, kết hợp với chiến lược đào tạo và thu hút nhân lực trong và ngoài nước sẽ đóng vai trò quyết định trong những năm tới.
Nguyễn Cẩm Chi © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -
TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC
